Równe płace to równouprawnienie

Relacja

Nierówność wynagrodzeń pomiędzy kobietami i mężczyznami jest jaskrawym symbolem niesprawiedliwości i dyskryminacji kobiet na rynku pracy. Stowarzyszenie Kongres Kobiet proponuje historyczną ustawę, która ma na celu zmniejszenie tzw. luki płacowej. Ma nakładać na pracodawców obowiązek sporządzania raportu o procentowej różnicy wynagrodzeń.

Europa równych szans

„Luka płacowa w Polsce jest niezaprzeczalnym faktem” – podkreśliła Anna Karaszewska, prezeska Stowarzyszenia Kongres Kobiet na konferencji  „Europa równych płac. Polska propozycja rozwiązań prawnych”, która odbyła się 4 marca w Warszawie. Kongres Kobiet przedstawił na niej propozycję ustawy, której celem jest zmniejszenie różnic w wynagrodzeniu kobiet i mężczyzn w Polsce. Projekt ten jest niezwykle ważny, tym bardziej, że nikłe są szanse na wyrównanie niesprawiedliwości płacowej przez sam rynek pracy. A luka w wynagrodzeniach utrzymuje się od 20 lat na tym samym dość wysokim poziomie i wynosi około 19 procent (GUS ).

Czym jest luka płacowa?

Procent

Czym jest luka płacowa?

Luka płacowa przedstawia procent różnicy pomiędzy godzinną stawką wynagrodzenia kobiet i mężczyzn. Szacunki luki płacowej w Polsce różnią się w zależności od rodzaju danych używanych do obliczeń (płace brutto lub netto, wynagrodzenia miesięczne lub godzinowe, sektor), a także użytej metodologii. Skorygowana luka płacowa – w Polsce utrzymująca się na poziomie 19 procent - bierze pod uwagę cechy pracowników, takie jakie wiek, wykształcenie, branża i staż, i dlatego pozwala na bardziej kompleksowy ogląd sytuacji.

Dane Głównego Urzędu Statystycznego z roku 2016.  

Pomimo trwającej obecnie kampanii prezydenckiej, temat równych płac za tę samą pracę nadal nie jest wystarczająco wyraźnie  poruszany w debacie politycznej. Projekt Kongresu Kobiet ma szansę na zwiększenie świadomości społecznej o istniejącym problemie, a także skierowanie uwagi polityków na dalsze zagadnienia związane z konstytucyjnym obowiązkiem dążenia ku pełnemu równouprawnieniu kobiet i mężczyzn.   

W projekcie ustawy znalazły się zapisy zobowiązujące pracodawców  zatrudniających więcej niż 20 osób do sporządzania rocznego sprawozdania o procentowej różnicy w wysokości wynagrodzeń kobiet i mężczyzn oraz informowania o jego wynikach Ministerstwa Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej. W przypadku istnienia luki, pracodawca musiałby przygotować plan naprawczy.

Dodatkowo pracodawca byłby zobowiązany do publikowania raportu na swojej stronie internetowej. Ustawa nie przewiduje sankcji za niedostosowanie się do niej.

Równość Płac – Sprawa Równościowa

W konferencji na temat równości płac  uczestniczyły parlamentarzystki, przedstawiciele związków zawodowych, biznesu, organizacji samorządowych, a także placówek dyplomatycznych z Norwegii, Islandii, Danii i UK. Międzynarodowa perspektywa była znacząca, ponieważ projekt Kongresu Kobiet został zainspirowany rozwiązaniami stosowanymi za granicą. Dla przykładu, ustawy dotyczące raportowania luki płacowej zostały wprowadzone w Austrii, Belgii, Niemczech, we Francji, w Szwecji, Hiszpanii, na Litwie i we Włoszech.  

Europa równych płac

Lilja D. Alfreosdóttir, Ministra Edukacji, Nauki i Kultury Islandii, wśród skutecznych rozwiązań, wymieniła między innymi darmową i ogólnie dostępną opiekę dzienną, a także równe urlopy macierzyńskie i tacierzyńskie. Zwolnienie kobiet z nierównie podzielonego obowiązku opieki pozwala im rozwijać swoje życie zawodowe, zajmować wyższe stanowiska i uwzględniać urlopy rodzicielskie w strategiach firm. Stwarza to bardziej przychylny kobietom klimat społeczny, w którym rozwiązania równościowe zostają wpisane w DNA społeczeństwa, zamiast stać się regularnym przedmiotem ostrych walk politycznych i powodem do podziałów społecznych.

Znaczącym czynnikiem jest także aktywizm kobiet i ich obecność na szczeblu decyzyjnym. Dyrektorka Biura Instytucji Demokratycznych i Praw Człowieka ODIHR Ingibjörg Sólrún Gísladóttir podkreśliła, że to właśnie silne ruchy kobiece miały wpływ na zmianę prawa w Islandii. Wzrost świadomości problemu i mobilizacja polityczna przyczyniły się do ogólnego sprzeciwu przeciwko krzywdzącym stereotypom regulującym rynki pracy. Kobiety głośniej i otwarciej domagały się równych wynagrodzeń.

Pomimo wprowadzenia w wielu krajach europejskich obowiązku informowania o luce płacowej, różnice wciąż pozostają znaczące, Polska tu nie jest odosobnionym przypadkiem. Wiąże się to z systemową dyskryminacją kobiet, których nie zaadresuje jedynie regulacja prawna. Jednakże proponowana ustawa ma szansę na wprowadzenie nowych standardów kulturowych i prawnych, dzięki którym nierówności wynagrodzeń przestaną być ogólnie akceptowaną normą.

Jaka przyszłość dla polskich kobiet?

Pomimo rekomendacji Unii Europejskiej w zakresie zwiększania jawności płac, Polska jest w grupie krajów, które nie podjęły żadnych działań w tej dziedzinie. Stworzenie projektu ustawy zmniejszającej lukę płacową jest więc wydarzeniem poniekąd historycznym. Istniejąca w Polsce nierówność wynagrodzeń jest przykładem niesprawiedliwości i dyskryminacji kobiet, a jej zlikwidowanie przyczyni się do aktywowania kobiet na rynku pracy.

Więcej na temat konferencji tutaj.