1 | 2 0 1 5

m a g a z y n z i e l o n e j p o l i t y k i , c y w i l i z a c j i i s t y l u ż y c i a ZIELONE

MIEJSCA

PRACY

1 | 2 0 1 5 | Z I E L O N E M I A S T O | z i e l o n e m i e j s c a p r a c y W NUMERZE:

04 | MAPA ZIELONYCH MIEJSC

PRACY

24 | DROGI DO ZIELONYCH MIEJSC

BRAZYLIA – TRZECI KRAJ NA ŚWIECIE POD

WZGLĘDEM LICZBY ZIELONYCH MIEJSC PRACY.

PRACY: POLSKA, NIEMCY

JEST ICH TAM NIEMAL 900 TYS., GŁÓWNIE

I FRANCJA

W PRZEMYŚLE BIOENERGETYCZNYM.

NAJTRUDNIEJ JEST MYŚLEĆ INACZEJ, NIŻ NAS

PRZEZ LATA PROGRAMOWANO – MÓWI

WSPÓŁPRACOWNIK BURMISTRZA GRANDE

SYNTHE, MODELOWEGO ZIELONEGO

06 | TAK POWSTAJĄ ZIELONE

MIASTECZKA FRANCJI.

MIEJSCA PRACY

BEATA MACIEJEWSKA

ZIELONE MIEJSCA PRACY TO NIE UTOPIA.

POWSTAJĄ W CAŁEJ EUROPIE: OD WIELKICH

MIAST, JAK LONDYN, PO GÓRSKIE WSIE

W GRECJI.

14 | TRANSFORMACJA W PRACY

ZNACZĄCY WZROST ZATRUDNIENIA

ZWIĄZANEGO Z OCHRONĄ ŚRODOWISKA

I EFEKTYWNIEJSZYM WYKORZYSTANIEM

ZASOBÓW W UE PRAWDOPODOBNIE UTRZYMA

SIĘ W OBECNEJ DEKADZIE.

ANDRZEJ KASSENBERG

30 | ZAZIELENIAJ SIĘ SŁUPSKU!

22 | ZIELONE MIESCA PRACY

„SŁUPSK BĘDZIE WYBIJAJĄCYM SIĘ ZIELONYM

MIASTEM NOWEJ GENERACJI” – Z ROBERTEM

W LICZBACH

BIEDRONIEM, PREZYDENTEM SŁUPSKA,

I BEATĄ MACIEJEWSKĄ, PEŁNOMOCNICZKĄ

6,5 MILIONA – TO LICZBA ZIELONYCH MIEJSCACH

PREZYDENTA DS. ZIELONEJ MODERNIZACJI

PRACY NA ŚWIECIE W 2013 R.

I ZRÓWNOWAŻONEGO ROZWOJU MIASTA,

ROZMAWIA BOGUMIŁ KOLMASIAK .

FOTO: CENTRE FOR ALTERNATIVE TECHNOLOGY WWW.CAT.ORG.UK, FLICKR.COM (CC BY 2.0) FOTO: HEJMA, FLICKR.COM, (CC BY-NC-ND 2.0) Kontakt

Nakład: 2500 egzemplarzy

biuro@zielonyinstytut.pl

Objętość: 36 stron

Redaktorka naczelna

Beata Maciejewska, tel. 609 770 793

Magazyn zielonej polityki,

www.facebook.com/ZieloneMiasto

beata.maciejewska@zielonyinstytut.pl

cywilizacji i stylu życia

www.issuu.com/zielonyinstytut

Projekt grafi czny i skład

nr 1/2015 (12), ISSN: 2084-8013

Agnieszka Kraska www.ultra-fi olet.pl

Foto na okładce: Steve Jurvetson

Dwumiesięcznik

Promocja

fl ickr.com (CC BY 2.0)

Gabriela Morawska, tel. 666 232 868

www.zielonemiasto.org

gabriela.morawska@zielonyinstytut.pl

Prawa autorskie do tekstów:

Zielony Instytut

Wydawca

Zespół numeru

Zielony Instytut, Warszawa,

Andrzej Kassenberg, Bogumił Kolmasiak,

Zdjęcia: zgodnie z licencją wskazaną www.zielonyinstytut.pl

Gabriela Morawska, Zofi a Psota, Dariusz Szwed przez autorów

Numer pisma powstał we współpracy z warszawskim Biurem Fundacji im. Heinricha Bölla.

zielone

miejsca

pracy

FOTO: RADOSŁAW SAWICKI

Aktualny numer „Zielonego Miasta” poświęcamy zie-modernizacji. Przyjrzeliśmy się także zielonym miej-lonym miejscom pracy. Istnieją od dawna, ale obecnie scom pracy w Polsce; opisał je dla nas dr Andrzej mamy do czynienia z ich nową skalą i wymiarem, Kassenberg, współzałożyciel i wieloletni prezes z przenikaniem „zielonych” elementów do tradycyj-Instytutu na rzecz Ekorozwoju. Zawitaliśmy także nych, od dawna istniejących zajęć i zawodów. Wytwa-do Słupska, który po objęciu prezydentury przez rzanie żywności ekologicznej, produkcja i instalowanie Roberta Biedronia na naszych oczach wchodzi na paneli słonecznych, opracowywanie technologii budo-zieloną ścieżkę.

wy budynków zeroemisyjnych i produkcja pojazdów elektrycznych – to właśnie przykłady miejsc pracy Zielona transformacja powoli pojawia się także powstających w sektorach zielonej gospodarki zapew-w Polsce, szczególnie tej samorządowej, w której niającej zrównoważony rozwój. Nowe zielone miejsca lokalne społeczności i ruchy miejskie domagają się pracy są związane z wdrażaniem polityki zrównowa-większego wpływu na kształtowanie środowiska, żonego rozwoju, zmianami społeczno-gospodarczymi w którym żyją. Rozważmy na przykład energię oraz rozwojem zielonych technologii – procesami przy-odnawialną. W tym nadal nierozwiniętym sektorze noszącymi: wzmocnienie demokracji i partycypacji, pracuje w Polsce około 35 tys. pracowników, tymcza-poprawę stanu środowiska i jakości życia, ograniczenie sem w sąsiednich Niemczech sektor zielonej energii zużycia nieodnawialnych surowców i emisji zanieczysz-daje prawie 400 tys. czystych miejsc pracy. Warto czeń, zwiększenie efektywności wykorzystania energii, o tym pamiętać, gdy premier czy minister gospo-03

rozwój jej źródeł odnawialnych i recykling surowców darki mówią o konieczności „obrony miejsc pracy”

nieodnawialnych. Zielone miejsca pracy powstają w górnictwie i energetyce węglowej w kilkunastu w różnych branżach i zawodach, najczęściej zwią-

gminach, zapominając o możliwościach i szansach zanych z energetyką, transportem, budownictwem, powstania setek tysięcy zielonych miejsc pracy recyklingiem i rolnictwem.

w całej Polsce. Przecież źródła energii odnawialnej dostępne są wszędzie.

Dzięki lekturze tego numeru można się przekonać, że zielona zmiana dokonuje się zarówno w małych Życzę Państwu miłej lektury i wielu inspiracji w dzia-wioskach gorącej Grecji, jak i w metropolitalnym łaniach na rzecz zrównoważonego rozwoju. Uwalniaj-Londynie. Na podstawie wiedzy zebranej podczas my skumulowaną w nas energię!

podróży studyjnej zorganizowanej przez partnera tego numeru, Fundację im. Heinricha Bölla, pokaza-DARIUSZ SZWED, PRZEWODNICZĄCY RADY

liśmy, jak różne drogi mogą prowadzić do zielonej PROGRAMOWEJ ZIELONEGO INSTYTUTU

mapa zielonych

Unia Europejska

szacuje się, że zwiększanie efek-

tywności energetycznej o 1% rocz-

nie przez dziesięć lat spowoduje

powstanie i utrzymanie 200 tysięcy

nowych miejsc pracy w całej Unii

Europejskiej w tym okresie.

Stany Zjednoczone

w 2013 r. powstało około 80 tys.

nowych zielonych miejsc pracy,

najwięcej związanych z energety-

ką solarną, efektywnością energe-

tyczną i ekologicznym transpor-

tem. Krajowym liderem jest stan

Kalifornia.

4

Brazylia

trzeci kraj na świecie pod wzglę-

dem liczby zielonych miejsc pracy.

Jest ich tam niemal 900 tys.,

głównie w przemyśle bioenerge-

tycznym.

1 | 2 0 1 5 | Z I E L O N E M I A S T O | z i e l o n e m i e j s c a p r a c y miejsc pracy

Niemcy

Chiny

w latach 2011–2013 liczba miejsc

pracy w przemyśle solarnym

światowy lider w dziedzinie

zmniejszyła się o połowę, a w pro-

zielonych miejsc pracy, ma ich

dukcji paneli fotowoltaicznych pod

2,64 mln. Zielony boom w tym

koniec 2013 r. stanowiła zaledwie

kraju to przede wszystkim efekt

1/3 stanu z 2012 r. Jednocześnie

rozwoju produkcji i instalacji

w Niemczech jest wciąż najwięcej

paneli słonecznych; tylko

w Europie zielonych miejsc pracy –

w 2013 r. zainstalowano tam

371 tys.

panele fotowoltaiczne o mocy

13 GW. Przełożyło się to na łączne

zatrudnienie w przemyśle solar-

nym 1,6 mln osób. W porównaniu

z 2011 r. liczba miejsc pracy zwią-

zanych z energią solarną wzrosła

w Chinach pięciokrotnie. (IRENE)

5

Bangladesz

w ostatnich latach w tym kraju

nastąpił boom energii solarnej;

kraj całkowicie, w rewolucyjnie

szybkim tempie, przestawia się

na taką energię. Zainstalowano

już 7,5 mln domowych systemów

solarnych (działających samo-

dzielnie, niepodłączonych do

sieci), oświetlenie uliczne jest wy-

mieniane na solarne, maszyny do

nawadniania pól ryżowych także

działają „na słońce”. Jednocze-

śnie stworzono 100 tys. zielonych

miejsc pracy.

tak powstają

zielone

miejsca pracy

Zielone miejsca pracy to nie utopia. Powstają w całej Europie: od wielkich miast, jak Londyn, po górskie wsie w Grecji. Ideową „maszyną”, która je wytarza, jest zrównoważony rozwój.

DZIAŁANIE

Promowanie ekologicznej transformacji lokalnej gospodarki, BRUKSELA I WALONIA, BELGIA

tworzenie stabilnych, lokalnych miejsc pracy oraz utrzymanie długoterminowej rentowności działalności gospodarczej W dwóch regionach Belgii: Regionie Stołecznym Brukseli i Regionie Walonii samorządowcy z partii Zielonych od GDZIE POWSTAJĄ NOWE MIEJSCA PRACY

2009 roku naciskali na utworzenie tzw. sojuszy na rzecz Małe i średnie przedsiębiorstwa sektora budowlanego, fi rmy pracy i środowiska. W rezultacie w Walonii na działania i usługi sektora rolnospożywczego

w ramach tzw. Drugiego Planu Marshalla – Ekologizacji przyznano 879 000 000 euro na ożywienie gospodarki KTO

regionu w oparciu o zrównoważony rozwój.

Władze lokalne i regionalne, stowarzyszenia przedsiębiorców, organizacje pożytku publicznego, związki zawodowe, dostawcy Przyjęto, że transformacja ekologiczna gospodarki usług edukacyjnych

powinna przynieść nowe miejsca pracy i utrzymać dłu-gotrwałą rentowność wybranych sektorów. Szczególny SUKCESY

nacisk położono na efektywność energetyczną budyn-Kompleksowe działania na rzecz energooszczędności budynków: ków, gdyż niemal połowa z nich powstała w Walonii programy szkoleniowe, wymiana dobrych praktyk, fi nansowe przed 1945 r., a jakość ich ocieplenia była bardzo słaba.

wsparcie osób fi zycznych oraz małych i średnich Założono także, że wszelkie miejsca pracy stworzone przedsiębiorstw, programy badawcze, pomoc techniczna w ramach tych działań muszą być lokalne, dzięki czemu nie mogą być utracone w wyniku „delokalizacji”.

STRONY INTERNETOWE

www.aee-rbc.be

www.nollet.wallonie.be/la-premiere-allianceemploi-en-vironnement-est-scellee-0

1 | 2 0 1 5 | Z I E L O N E M I A S T O | z i e l o n e m i e j s c a p r a c y FOTO: NORWEGIAN SEAFOOD COUNCIL

FLICKR.COM (CC BY-NC 2.0)

PRZYJĘTO,

ŻE TRANSFORMACJA

EKOLOGICZNA

GOSPODARKI POWINNA

PRZYNIEŚĆ NOWE MIEJSCA

PRACY I UTRZYMAĆ

DŁUGOTRWAŁĄ

RENTOWNOŚĆ

WYBRANYCH SEKTORÓW.

FOTO: MAGNUS FRANKLIN

FLICKR.COM (CC BY-NC 2.0)

1 | 2 0 1 5 | Z I E L O N E M I A S T O | z i e l o n e m i e j s c a p r a c y Niemal 50% budynków w Walonii powstało przed 1945 r. Ja-kość ich ocieplenia jest bardzo słaba, co powoduje duże zużycie energii. Wszelkie miejsca pracy stworzone na skutek powiązania działań muszą być lokalne, dzięki czemu nie mogą być utracone w wyniku „delokalizacji”.

Inicjatywa przygotowana w ścisłej współpracy ze wszystkimi zainteresowanymi stronami reprezentującymi sektor budowlany ma na celu przekształcenie go w sektor zrównoważony. Partnerzy promują niskie zużycie energii oraz udoskonalenia środowiskowe istniejących budynków, wytyczają cele związane z wykorzysty-waniem odnawialnych źródeł energii i wprowadzają plany modernizacji budynków publicznych. Oznacza to pobudzanie popytu na prace remontowe i budownictwo przyjazne środowisku. Do konkretnych działań należą: programy szkoleniowe, wymiana dobrych praktyk, fi nansowanie programów dla osób fi zycznych oraz małych i średnich przedsiębiorstw, programy badawcze oraz świadczenie pomocy technicznej. Do tej pory inicjatywą, która została uruchomiona w 2011 r. w Brukseli, a w 2012 r. w Walonii, zostało objętych 2 tys. gospodarstw domowych oraz 5,5 tys.

budynków publicznych.

Sojusze w Brukseli i Walonii zajmują się także innymi kwestiami: wodą, odpadami i żywnością. Jedną z inicjatyw wdrożonych przez reprezentujących partię Zielonych samorządowców z Regionu Stołecznego Brukseli jest promowanie stołówek funkcjonujących zgodnie z zasadą zrównoważonego rozwoju. Do tej pory w akcji wzięło udział 95 stołówek wydających łącznie 80 tys. posiłków 8

dziennie w szkołach, prywatnych przedsiębiorstwach i placówkach administracji publicznej. W ramach wsparcia publicznego funkcjonuje punkt informacyjny dla kierowników stołówek; dostępne są również rozmaite narzędzia samooceny, szkolenia oraz kontrole zgodności z zasadami trwałego rozwoju.

W Regionie Stołecznym Brukseli w ostatnich latach regularnie wzrasta zapotrzebowanie na żywność wysokiej jakości, np.

w latach 2009–2010 wzrosło ono o 20%. W Brukseli ten sektor, w którym obecnie zatrudnionych jest 2,5 tys. osób, dysponuje –

w ramach samego rolnictwa miejskiego – potencjałem stworzenia dodatkowych ponad 3 600 miejsc pracy w takich dziedzinach, jak rolnictwo, dystrybucja żywności, gospodarka odpadami, informacja i komunikacja oraz doradztwo.

LE MANS I KRAJ LOARY, FRANCJA

Program szkoleniowy realizowany w Le Mans – mieście w Kraju Loary, regionie w północno-zachodniej Francji – ma pomóc bez-robotnej młodzieży oraz pracownikom podupadających sektorów przemysłu, szczególnie sektora motoryzacyjnym oraz jego łańcucha dostaw, w dostosowaniu umiejętności do nowych miejsc pracy w energetyce wiatrowej. Aż 95% umiejętności przydatnych w produkcji i serwisowaniu samochodów można przekształcić w umiejętności przydatne w sektorze wiatrowym.

1 | 2 0 1 5 | Z I E L O N E M I A S T O | z i e l o n e m i e j s c a p r a c y DZIAŁANIE

Szkolenia i tworzenie nowych miejsc pracy dla przedstawicieli W SEKTORZE ENERGETYKI

WIATROWEJ W KRAJU LOARY

podupadających sektorów przemysłu

ZATRUDNIONYCH JEST PONAD

6,2 TYS. PRACOWNIKÓW

DZIAŁAJĄCYCH W RAMACH

GDZIE POWSTAJĄ NOWE MIEJSCA PRACY

170 LOKALNYCH FIRM,

Energetyka wiatrowa i budownictwo, zakłady, lokalne małe i średnie W TYM MAŁYCH I ŚREDNICH

PRZEDSIĘBIORSTW, M.IN. Z SEKTORA

przedsiębiorstwa

BUDOWLANEGO. PONADTO MOC

PRODUKCYJNA ELEKTROWNI

WIATROWYCH W REGIONIE

KTO

WZROSŁA O 166% W STOSUNKU

Młodzież i osoby bezrobotne, pracownicy przemysłu motoryzacyjnego, DO 2009 R.

FOTO: ADRIEN SIFRE

lotniczego i elektronicznego

FLICKR.COM (CC BY-NC-ND 2.0)

SUKCESY

90% przeszkolonych pracowników znalazło nową pracę; 6 240 osób jest zatrudnionych w regionalnym sektorze wiatrowym; oddziaływanie recesji zostało złagodzone

STRONA INTERNETOWA

www.paysdelaloire.fr/no_cache/region-actu/actudetaillee/n/un-guide-pour-se-former-aux-metiers-verts/

Co najmniej 90% ze 150 pracowników objętych szkoleniem od 2009 r. znalazło nową pracę w sektorze wiatrowym, a kolejne 5% kontynuuje szkolenie. Le Mans to jedyne miejsce we Francji, w którym oferuje się szkolenia pracownicze ukierunkowane na morską energetykę wiatrową.

Program szkoleniowy stanowi część szerszej strategii regionalnej prowadzonej przez Radę Regionalną Kraju Loary, która dąży do rozwinięcia lokalnego sektora wiatrowego i utworzenia nowych miejsc pracy. Celem jest zwiększenie do 2020 r. mocy produkcyj-nej lądowych elektrowni wiatrowych z obecnych 480 MW do 1750 MW. Jednocześnie podejmowane są wysiłki na rzecz rozwinięcia sektora morskiej energetyki wiatrowej, czemu ma służyć stymulowanie rozwoju fachowej wiedzy w zakresie inżynierii, badań, szkoleń, produkcji i montażu elementów turbin wiatrowych, logistyki, instalacji oraz obsługi. Region angażuje się w jak najlepsze wykorzystywanie zasobów wykwalifi kowanej siły roboczej oraz czerpanie wiedzy z doświadczeń przemysłów motoryzacyjnego, lotniczego i elektronicznego, a także regionalnego sektora morskiego.

W rezultacie w sektorze energetyki wiatrowej w Kraju Loary zatrudnionych jest ponad 6,2 tys. pracowników działających w ramach 170 lokalnych fi rm, w tym małych i średnich przedsię-

biorstw, m.in. z sektora budowlanego. Ponadto moc produkcyjna elektrowni wiatrowych w regionie wzrosła o 166% w stosunku do 2009 r., a w 2013 r. Kraj Loary znalazł się na szóstym miejscu wśród francuskich regionów pod względem zainstalowanej mocy wiatrowej. Działania w obszarze energetyki wiatrowej przyczyniły się również do złagodzenia ekonomicznego wpływu recesji na region – poziom bezrobocia jest tam jednym z najniższych we Francji (9,1% w 2013 r.).

09

FOTO: GARRY KNIGHT

FLICKR.COM (CC BY 2.0)

DZIAŁANIE

LONDYN, WIELKA BRYTANIA

Społeczność lokalna podejmuje inicjatywy na rzecz bardziej ekologicznego, angażującego sąsiedztwa, zdobywania Na Wyspach Brytyjskich sektor ekologiczny jest coraz ekologicznych umiejętności przez osoby poszukujące pracy częściej postrzegany jako istotne źródło wzrostu oraz tworzenia zielonych miejsc pracy.

gospodarczego. W latach 2011 i 2012 zatrudniano w nim bezpośrednio blisko milion etatowych pracow-GDZIE POWSTAJĄ NOWE MIEJSCA PRACY

ników. Oczekuje się, że do 2020 r. za jego sprawą Zbieranie wody deszczowej, ocieplanie budynków, doradztwo powstanie pół miliona nowych miejsc pracy.

w zakresie dostępu do dotacji, montaż paneli słonecznych, W 2011 r. pracodawcy, związki zawodowe, dostawcy ogrodnictwo społecznościowe, fryzjerstwo, recykling, usług edukacyjnych, władze lokalne oraz przedsta-gospodarowanie odpadami

wiciele lokalnych społeczności, chcąc wykorzystać potencjał zielonych miejsc pracy, zawiązali Londyń-

KTO

skie Partnerstwo na rzecz Kompetencji Ekologicznych Społeczność lokalna, pracodawcy, osoby poszukujące pracy, (London Green Skills Partnership). Jest to oddolna związki zawodowe, dostawcy usług edukacyjnych, władze inicjatywa, której przyświecają trzy cele: utworzenie lokalne

lokalnej sieci umożliwiającej współpracę, zapewnienie lokalnej społeczności, w tym osobom bezrobotnym, SUKCESY

szkoleń i zyskania doświadczenia zawodowego, Ponad 500 możliwości szkoleniowych; 100 osób bezrobotnych, a także przekształcenie gmin w bardziej ekologiczne, które zostały przeszkolone i którym zaproponowano pracę bezpieczniejsze i czystsze przestrzenie sprzyjające lub staż;

włączeniu społecznemu.

STRONA INTERNETOWA

www.unionlearn.org.uk/our-work-and-projects/skillsinvestment/

skills-green-economy/green-skills-partnership 10

1 | 2 0 1 5 | Z I E L O N E M I A S T O | z i e l o n e m i e j s c a p r a c y DZIAŁANIE

Zrównoważony rozwój lokalny na rzecz tworzenia pełnego Osoby poszukujące pracy zdobywają zarówno podsta-zatrudnienia i dobrobytu

wowe umiejętności, jak i konkretne kompetencje zwią-

zane ze środowiskiem, niezbędne do przekształcania GDZIE POWSTAJĄ NOWE MIEJSCA PRACY

miejsc zatrudnienia w zielone miejsca pracy.

Rolnictwo ekologiczne i hodowla zwierząt gospodarskich, lokalna produkcja energii ze źródeł odnawialnych, ekoturystyka Osoby przeszkolone, dzieląc się swoimi ekologicznymi umiejętnościami ze współpracownikami i sąsiadami, KTO

stają się „ambasadorami ekologii” w swoim sąsiedz-Lokalna społeczność władze samorządowe, rolnicy, lokalne twie i miejscu pracy, co stanowi czynnik sprzyjający przedsiębiorstwa i uczelnie techniczne

zmianie.

SUKCESY

Zielone miejsca pracy powstają w bardzo różnych Zerowe bezrobocie, większa liczba ludności, dodatkowy dochód obszarach, takich jak: zbieranie wody deszczowej, wioski w wysokości 60 tys. euro rocznie, nowa infrastruktura ocieplanie budynków, doradztwo w zakresie dostępu publiczna, lepsza jakość życia

do dotacji, montaż paneli słonecznych, ogrodnictwo społecznościowe (koszenie trawy, gospodarowanie STRONA INTERNETOWA

terenami zalesionymi, kompostowanie), stosowanie www.anavra-zo.gr/en

produktów przyjaznych środowisku we fryzjerstwie, recykling, gospodarowanie odpadami oraz doradztwo w zakresie ograniczania odpadów.

Partnerstwo, które początkowo funkcjonowało tylko we Transformacja wioski rozpoczęła się w połowie lat 1990.

wschodnim i południowym Londynie, rozszerzyło działa-i dotyczyła wielu sektorów. Hodowcy stosujący wcześniej nia na całe miasto, a także na inne obszary Zjednoczo-tradycyjne metody przeszli na zintegrowane rolnictwo nego Królestwa. Do jego sukcesów należą:

ekologiczne, zakładając trzy gospodarstwa, w których

• stworzenie ponad 500 opcji szkoleniowych we wszyst-w sumie znalazło się 25 tys. zwierząt, w tym owce, kozy, kich zaangażowanych w projekt inicjatywach, krowy i świnie – wszystkie wypasane swobodnie

• zapewnienie szkolenia oraz oferowanie możliwości w górach. Mieszkańcy wioski otworzyli rzeźnię publicz-zdobycia doświadczenia w miejscu pracy w zakresie ną z certyfi katem produkcji ekologicznej, która spełnia ogrodnictwa, gosspodarowania odpadami oraz prac obowiązujące międzynarodowe standardy jakości.

remontowych 100 osobom bezrobotnym,

• powołanie prekursorskiej spółdzielni pracy Lewisham Jednocześnie w ramach dążenia do samowystarczalności New Leaf Collective w celu powiązania produkcji energii energetycznej w Anavrze zbudowano farmę wiatrową ze źródeł odnawialnych z modernizacją lokali socjal-z 20 turbinami generującymi łącznie 17,5 MW

nych zgodną z zasadami zrównoważonego rozwoju, i umożliwiającymi dostarczanie energii elektrycznej do

• zawarcie z największymi w kraju przedsiębiorstwami 12,5–13 tys. domostw. Dwie kolejne farmy wiatrowe są budowlanymi oraz dostawcami usług umów dotyczą-

w trakcie budowy – znajdą się na nich 23 turbiny o łącznej cych stażu, praktyk oraz zatrudnienia w dziedzinach zainstalowanej mocy 20 MW. Inwestycje te mają stworzyć związanych z oszczędzaniem energii i zrównoważonym 20 stałych i 100 tymczasowych miejsc pracy. Wszelkie rozwojem dla osób pracujących i bezrobotnych z połu-nadwyżki energii elektrycznej są sprzedawane, a już dziś dniowego Londynu.

pierwsza farma wiatrowa daje wiosce dodatkowy dochód w wysokości około 60 tys. euro rocznie. W 2010 r. wioska nawiązała współpracę z lokalną uczelnią techniczną, aby WIOSKA ANAVRA, GRECJA

rozpocząć planowanie budowy niewielkiej elektrowni wod-nej oraz systemu zdalnego ogrzewania biomasą.

W odległej górskiej wiosce Anavra, położonej w południo-wo-wschodniej Grecji, udało się skutecznie wykorzystać Ponadto wioska utworzyła liczący 971 m2 park przyrodniczo-potencjał transformacji ekologicznej w zakresie tworzenia kulturowy Goura, który stał się podporą ekoturystyki i w la-nowych miejsc pracy. W latach 2000–2010 bezrobocie tach 2000 i 2012 przyciągnął ponad 8,5 tys. zwiedzających.

spadło tu do zera, liczba ludności wzrosła niemal dwu-krotnie: z 300 do 550 osób, a jakość życia mieszkańców Dzięki pozyskanym środkom rozbudowano miejską uległa poprawie. Transformacja ekologiczna przyciągnęła infrastrukturę: powstał m.in. ośrodek zdrowia i dom uwagę świata, a uboga i odizolowana wioska stała się seniora. Poziom bezrobocia i przestępczości w wiosce wzorem zrównoważonego rozwoju lokalnego.

jest zerowy, a młodzi ludzie przestali wyjeżdżać.

11

1 | 2 0 1 5 | Z I E L O N E M I A S T O | z i e l o n e m i e j s c a p r a c y BARDZO DOBRA SYTUACJA

SPOŁECZNO-EKONOMICZNA

ANAVRY JEST ZASKAKUJĄCA

na. Według ofi cjalnych danych do

NA TLE KRYZYSU GRECKIEJ

GOSPODARKI.

2008 r. w sektorze ochrony środowi-

POZIOM BEZROBOCIA

ska w Niemczech pracowało

I PRZESTĘPCZOŚCI

W WIOSCE JEST ZEROWY,

1,93 mln osób, czyli 37% więcej

A MŁODZI LUDZIE PRZESTALI

niż 10 lat wcześniej.

WYJEŻDŻAĆ.

FOTO: CALLIOPE G

FLICKR.COM (CC BY-NC-SA 2.0)

Bremerhaven, nadmorskie miasto

w kraju związkowym Brema, liczące

120 tys. mieszkańców, wykorzy-

stało ten ekologiczny zwrot, aby

dokonać restrukturyzacji gospodarki

do tej pory skoncentrowanej na

przemyśle stoczniowym. Pod koniec

lat 1980. miasto mocno odczuło

pogorszenie się koniunktury w na-

stępstwie spadku popytu i wzrostu

konkurencyjności przedsiębiorstw

zagranicznych. Doprowadziło to

do masowych zwolnień (3, 5 tys.

miejsc pracy zniknęło w związku z

Bardzo dobra sytuacja społeczno-ekonomiczna Anavry jest zaskakująca zamknięciami stoczni), liczba ludno-na tle kryzysu greckiej gospodarki. W 2012 r. grecki PKB na mieszkańca ści spadła o prawie 30%, a poziom

wynosił zaledwie 75% średniej w UE, a w 2013 r. bezrobocie sięgnęło bezrobocia w 1997 r. wzrósł do 21%.

27,8% (160% średniej unijnej).

W 2011 r. Rada Miasta Bremerhaven

podjęła decyzję o próbie zmiany

Sukcesy Anavry to w dużej mierze efekt silnego jednostkowego przywódz-tendencji przy wykorzystaniu swoich

twa i korzystania ze wsparcia funduszy unijnych. Z ofi cjalnych statystyk największych atutów – wykwalifi -

wynika, że jeśli Grecja zdoła ukierunkować swoją gospodarkę na zrówno-kowanej siły roboczej i szerokiej

ważony rozwój, może się to przyczynić do stworzenia 210 tys. zielonych wiedzy technologicznej z zakresu

miejsc pracy, z których 27 tys. miałoby charakter permanentny.

sektora morskiego oraz produkcji

12

urządzeń portowych – przez użycie

energii wiatrowej, w szczególności

BREMERHAVEN, NIEMCY

dzięki skoncentrowaniu się na mor-

skich farmach wiatrowych.

Pod przywództwem Zielonych przejście na gospodarkę ekologiczną stało się dla koalicji rządowej Socjaldemokratów i Zielonych priorytetem na lata Podjęto szereg kroków; zainwe-1998–2005, na skutek czego w kraju rozpoczęła się rewolucja energetycz-stowano w infrastrukturę, badania

dotyczące sektora wiatrowego oraz

intensywne szkolenia zawodowe.

W 2002 r. powołano Agencję Energii

Wiatrowej (WAB) – sieć 300 spółek

DZIAŁANIE

i instytutów prowadzących działal-

Tworzenie nowych miejsc pracy dla przedstawicieli podupadających sektorów ność w sektorze energii wiatrowej

przemysłu

(produkcja, instalacja i badania),

która miała być ogólnokrajowym

GDZIE POWSTAJĄ NOWE MIEJSCA PRACY

ośrodkiem rozwoju morskiej energe-

Energia wiatrowa, budownictwo, inżyniera i przemysł stalowy, lokalne małe tyki wiatrowej. Działania okazały się

i średnie przedsiębiorstwa

owocne – dzisiaj w Bremerhaven

w sektorze wiatrowym pracuje tysiąc

KTO

osób (w 2012 r. liczba zatrudnionych

Władze lokalne i regionalne, naukowcy, pracownicy i lokalni przedsiębiorcy w tym sektorze w całych Niemczech

wynosiła 117 900). Jednocześnie

SUKCESY

w całym kraju związkowym Brema

Tysiąc miejsc pracy w sektorze energii wiatrowej w Bremerhaven; 4 050 miejsc w sektorze energii odnawialnej

pracy w sektorze energii odnawialnej w kraju związkowym Brema STRONA INTERNETOWA

www.off shore-windport.de/en/home.html

1 | 2 0 1 5 | Z I E L O N E M I A S T O | z i e l o n e m i e j s c a p r a c y FOTO:

BREMERHAVEN.DE

zatrudnionych jest nie ponad 4 050 osób. Korzyści od-na zrównoważony rozwój jest niezbędne z perspektywy czuły również lokalne małe i średnie przedsiębiorstwa zmniejszenia wysokiego poziomu bezrobocia (który z branży budowlanej, inżynieryjnej, sektora stalowego w sierpniu 2013 r. wynosił 11,1%), jednak sukces sek-oraz inne przedsiębiorstwa produkujące elementy tur-tora energii wiatrowej bez wątpienia pomógł w złago-bin wiatrowych. Kontynuowanie działań nastawionych dzeniu problemów tego regionu.

13

Artykuł przygotowany na podstawie publikacji „Zielone miejsca pracy” opracowanej przez grupę roboczą ds. Zielonego Nowego Ładu powołaną przez frakcję Grupa Zielonych/Wolny Sojusz Europejski w Parlamencie Europejskim.

Fundacja im. Heinricha Bölla prowadzi portal poświęcony idei i strategiom niemieckiej transformacji energetycznej.

Wielojęzyczna platforma omawia skutki Energiewende dla niemieckiej gospodarki, środowiska i społeczeństwa.

Na energytransition.de/2013/03/pl/ dostępne są: kompendium wiedzy w formie e-booka,

słowniczek najważniejszych terminów,

FAQ,

ekspertyzy oceniające zwrot ku źródłom

odnawialnym z perspektywy różnych państw.

Zapraszamy do komentarzy na

portalowym blogu,

Facebooku (Energy Transition),

Twitterze (@EnergiewendeGER).

transformacja

w pracy

TEKST: ANDRZEJ KASSENBERG

Znaczący wzrost zatrudnienia związanego z ochroną środowiska i efektywniejszym wykorzystaniem zasobów w UE prawdopodobnie utrzyma się w obecnej dekadzie.

Perturbacje gospodarcze ostatnich lat sprawiły jednak, że coraz częściej podnoszona jest kwestia kosztów ambitnych celów środowiskowych. Czy zasadnie?

ILE JEST ZIELONYCH MIEJSC PRACY?

hektar niż rolnictwo tradycyjne1. Według Raportu REN

21 w roku 2014 bezpośrednie i pośrednie miejsca pracy Dokładne mierzenie liczby zielonych miejsc pracy w energetyce odnawialnej na świecie wyniosły prawie pozostaje wyzwaniem. Komisja Europejska szacowała 6,5 mln zatrudnionych z tego najwięcej w Chinach bo w roku 2011 powstanie dodatkowo 3 mln miejsc pracy aż ponad 40%2.

do roku 2020 i 6 mln miejsc pracy do roku 2050 jeżeli przyjęto by za cel osiągnięcie 100% udziału energetyki Znaczący wzrost zatrudnienia związanego z ochroną odnawialnej. Poprawa efektywności zasobowej mogłaby środowiska i efektywniejszym wykorzystaniem zasobów przyczynić się do utworzenia 1,4 – 2,8 mln miejsc pracy w UE prawdopodobnie utrzyma się w obecnej dekadzie, w UE. Dodatkowo 14,6 mln miejsc pracy zależy od eko-pobudzany przez europejską politykę klimatyczno-ener-systemów i bioróżnorodności włączając w to leśnictwo, getyczną oraz inne inicjatywy środowiskowe. Perturba-rolnictwo i rybołówstwo. Przykładowo uznaje się, że cje gospodarcze ostatnich lat sprawiły jednak, że coraz rolnictwo ekologiczne tworzy 10-20% więcej miejsca na częściej podnoszona jest kwestia kosztów ambitnych 1. Green Jobs and related policy frameworks. An overview of the European Union, Sustainlabour Madrid 2013.

2. Renewables 2014. Global Status Report, Renewable Energy Policy Network for the 21st Century, Paryż 2014.

ODPOWIEDŹ NA PYTANIE

O WPŁYW NISKOEMISYJNEJ

TRANSFORMACJI NA

RYNEK PRACY WYMAGA

CAŁOŚCIOWEGO

SPOJRZENIA NA

ZACHODZĄCE W JEJ

TRAKCIE PROCESY

GOSPODARCZE

FOTO:GREENPEACE POLSKA

FLICKR.COM (CC BY-ND 2.0)

celów środowiskowych. Przedstawiciele energochłon-EFEKT INWESTYCJI

nych oraz emisyjnych branż wskazują na ryzyko utraty konkurencyjności – a co za tym idzie miejsc pracy –

Odpowiedź na pytanie o wpływ niskoemisyjnej transfor-w razie konieczności ponoszenia kosztów na dalsze ob-macji na rynek pracy wymaga całościowego spojrzenia niżanie emisji europejskiej gospodarki. Nadziei na nowe na zachodzące w jej trakcie procesy gospodarcze.

miejsca pracy tworzone w zielonym sektorze gospodar-Istotą wszystkich polityk środowiskowych jest zachęce-ki towarzyszy obawa o spadek zatrudnienia w trady-nie podmiotów gospodarczych do zwiększenia zaanga-cyjnych branżach. Dotyczy to szczególnie Polski, gdzie żowania w działalność oszczędzającą zasoby naturalne emisyjny przemysł ciężki ma nadal relatywnie duże i zmniejszając ich negatywne oddziaływanie na jakość znaczenie, a miks energetyczny pozostaje zdominowa-

środowiska. Bodźce te mogą przyjmować zarówno for-ny przez węgiel kamienny i brunatny. Niechęć przed mę miękkich zachęt, dotacji lub zmuszania do działań wstrząsami na rynku pracy może po części tłumaczyć

„zielonych”, jak również opodatkowanie lub zakaz dzia-zachowawczą postawę Polski wobec perspektywy łań „brudnych”. Niezależnie od konkretnego kształtu niskoemisyjnej modernizacji gospodarki. Czy jednak ma polityki, następuje przeniesienie zasobów gospodar-ona solidne uzasadnienie ekonomiczne?

czych – w tym kapitału ludzkiego – w kierunku działań 15

1 | 2 0 1 5 | Z I E L O N E M I A S T O | z i e l o n e m i e j s c a p r a c y FOTO: GREENPEACE POLSKA

FLICKR.COM (CC BY-ND 2.0)

przyjaznych środowisku. Realokacja następuje zarówno stępem technologii i obniżeniem kosztów OZE należy się bezpośrednio – „brudne” dobra i usługi zastępowane spodziewać istotnego spadku zatrudnienia na jednostkę są „czystymi”, co skutkuje odpowiednimi zmianami wyprodukowanej energii, w szczególności w fotowoltaice.

zatrudnienia w „brudnych” i „czystych” branżach – jak również pośrednio, poprzez wpływ na budżety konsumentów a także ogranicza koszty zewnętrzne.

TRANSPORT

W rzeczywistości, całkowity efekt zielonych inwestycji Niskoemisyjne samochody3 są korzystne dla wzrostu może być pozytywny nawet, gdy wydają się bezpośred-zatrudnienia w całej Unii Europejskiej, kieszeni kierow-nio niszczyć miejsca pracy (np. produkcja energii staje ców, gospodarki, a także ochrony środowiska w tym się mniej pracochłonna). W takim przypadku w danej klimatu – to jeden z wniosków analizy przeprowadzonej branży spada zatrudnienie przy jednoczesnym wzroście przez Firmę CE Delft na zlecenie Europejskiej Fundacji produktywności, a zwolnieni pracownicy mogą przejść do Klimatycznej. Inwestycje w rozwój i produkcję efektyw-innych branż, tym samym zwiększając całkowity poten-nych technologii powodują, że pojazdy będą bardziej cjał produkcyjny gospodarki. Ten mechanizm poprawy przyjazne środowisku i mogłyby stworzyć ponad produktywności pracy następującej dzięki postępowi 100 tys. nowych miejsc pracy w UE. Z kolei pieniądze technologicznemu i organizacyjnemu jest kluczowym zaoszczędzone na zużyciu paliwa, przyniosą ulgę dla źródłem wzrostu gospodarczego i poprawy dobrobytu kieszeni konsumentów, co w efekcie stworzy dodatko-społeczeństwa. Jest to ważne spostrzeżenie z perspekty-we miejsca pracy.

wy dalszego rozwoju zielonej energetyki, gdyż wraz z po-3. W 2009 r. przyjęto w UE regulacje prawną, która zobowiązuje wytwórców samochodów sprzedawanych w Europie aby emitowały średnio 130g CO2/km do 2015 r. i 95 CO2/km do 2020r.

16

1 | 2 0 1 5 | Z I E L O N E M I A S T O | z i e l o n e m i e j s c a p r a c y FOTO: GREENPEACE POLSKA

FLICKR.COM (CC BY-ND 2.0)

Interesujące wyniki zostały zaprezentowane przez Świa-BUDUJEMY DOM

tową Organizację Zdrowia. Jeżeli udział korzystania w transporcie z rowerów w całej Europie osiągnął obecny po-Ważnym benefi cjentem pakietu klimatyczne-energetycz-ziom Kopenhagi tj. 26% to należy liczyć się z możliwością nego w związku z rozwojem rynku zaawansowanej ter-zatrudnienia 76,6 tys. osób a jednocześnie o 10 tys. rocznie momodernizacji i budowy obiektów niskoenergetycznych zmalałby liczba osób, które giną w wypadkach samocho-może stać się sektor budowlany. Taka zmiana wymagać dowych. Studium to podaje wyniki dla Warszawy gdzie będzie nie tylko tworzenia nowych etatów w branży, ale obecnie udział transportu rowerowego wynosi 5%, też przekwalifi kowania wielu obecnych pracowników.

a gdyby wzrósł do poziomu Kopenhagi to stworzono by Ważnym jest, aby ten rozwój powiązać ze zmianą pro-ponad 1600 nowych miejsc pracy i uratowano by blisko gramów edukacyjnych (także dla architektów) oraz do-17

200 istnień ludzkich w ciągu roku4. Warto przy tej oka-szkalania pracowników tak, by były one w stanie dobrze zji wspomnieć sukces roweru miejskiego w Warszawie.

przygotować uczestników szkoleń do pracy z bardziej niż System bezobsługowych wypożyczalni rowerów miejskich, dotąd zaawansowanymi technologiami pozwalającymi działają w ramach Zakładu Transportu Miejskiej w Warsza-na uzyskanie znaczących oszczędności energii. W razie wie od sierpnia 2012 roku. System funkcjonuje przez braku odpowiedniego wysiłku w tym obszarze, skokowy 9 miesięcy w roku, od marca do listopada. W Warszawie są wzrost ilości prac wykonywanych na rzecz poprawy efek-173 stacje a do dyspozycji jest ponad 2600 rowerów. Do tywności energetycznej stwarza ryzyko pogorszenia ich dnia 17.04.2014 zanotowano 2,5 mln pożyczeń, a zareje-jakości, co z kolei grozi utratą części potencjału ograni-strowanych jest 150 tys. użytkowników. Firma zatrudnia czenia energochłonności budynków w Polsce. Oznacza to 60-70 osób do obsługi systemu wypożyczania rowerów.

potrzebę skoordynowania rozwoju tego rynku 4. Cycling can create at least 76 600 jobs and save 10 000 lives every year in major European cities, informacja prasowa, WHO, Kopenhaga/Genewa/Paryż 2014.

1 | 2 0 1 5 | Z I E L O N E M I A S T O | z i e l o n e m i e j s c a p r a c y z rozwojem kwalifi kacji u dostawców i pracowników tak, a stworzył 19 tys. nowych miejsc pracy w budownictwie; aby dostarczali oni produkty i usługi wysokiej jakości każde zainwestowane euro przyniosło 2,47 EUR euro zachęcające kolejnych właścicieli nieruchomości do za-korzyści dla budżetu. Ponadto program ograniczył roczną inwestowania w energooszczędne rozwiązania. Istotnym emisję CO o ponad 1 mln t. Z kolei w Niemczech wspar-2

elementem stają również zielone zamówienia i zakupy, cie dla termomodernizacji i domów pasywnych pozwoliło które realizowane przez samorządy lokalne mogą mieć na stworzenie 340 tys. miejsc pracy. Jak wynika z niemiec-istotne znaczenie w poprawie efektywności energe-kich wyliczeń 1,4 mld EUR przeznaczonych na wsparcie tycznej. UE określa, że samorządy lokalne powinny pod programu efektywności energetycznej przyniosło korzyści względem poprawy efektywności energetycznej pełnić dla budżetu szacowane na 7,2 mld EUR7.

wzorcową rolę. Lokalne działania na rzecz poprawy efektywności mogą przyczyni się także do zmniejszenia Bardzo istotnym dla rynku pracy mógłby być rozwój obszaru ubóstwa energetycznego, podnosząc jakośc mikroinstalacji OZE – ich produkcji, jak i ich montażu oraz życia wrażliwej części społeczeństwa5.

obsługi. W wyniku realizacji Krajowego Planu Działań na rzecz OZE szacuje się, że mogłoby w Polsce powstać blisko Według opublikowanego w 2011 r. raportu, w roku 53 tys. miejsc pracy (połowa przy produkcji i instalowaniu) 2020 polski rynek budowlany może poszerzyć się w tym szczególności prawie 33 tys. miejsc w branży kotłów 18

(w zależności od stopnia intensywności termomoderniza-na biomasę wraz z przygotowaniem paliwa oraz ponad cji) o 84–250 tys. nowych miejsc pracy netto gdzie scena-12 tys. miejsc w branży kolektorów słonecznych. Dodatko-riusz głębokiej modernizacji i szybkiego wdrażania ozna-wo w przypadku stworzenia korzystnych warunków praw-cza zmodernizowanych 36 mln m2 albo 450.000 mieszkań no-fi nasowych przewiduje się możliwość znaczącego, bo rocznie, a cały program miałby trwać 31 lat6. Że nie jest aż 10-krotnego wzrostu prosumentów w Polsce w okresie to mrzonka, przekonują przykłady krajów ościennych.

2013-2020 tj. z obecnych 223 tys. do 2.523 tys., Prowadzony w Czechach dwuletni program wsparcia dla w szczególności użytkowników kolektorów słonecznych domów pasywnych kosztował łącznie około 780 mln EUR, gdzie wzrost przewiduje się w wielkości 948 tys. instalacji8.

5. Stępniak A. i Tomaszewska T., Ubóstwo energetyczne a efektywność energetyczne. Analiza problemu i rekomendacje, wydanie II rozszerzone i uaktualnio-ne, Instytut na rzecz Ekorozwoju, Warszawa 2014.

6. Wpływ na rynek pracy programu głębokiej modernizacji energetycznej budynków w Polsce. Uniwersytet Środkowoeuropejski w Budapeszcie (CEU) i Fundacja na rzecz Efektywnego Wykorzystania Energii (FEWE), Katowice 2011.

7. Czysty zysk dla obywateli. Propozycja wydania zysków handlu uprawnieniami do emisji w ramach Europejskiego Systemu Handlu Emisjami (ETS), Koalicja Klimatyczna Warszawa 2012.

8. Krajowy plan rozwoju mikroinstalacji odnawialnych źródeł energii do roku 2020. Synteza, Instytut Energetyki Odnawialnej i Związek Pracodawców Forum Energetyki Odnawialnej. Warszawa 2013.

PROWADZONY W CZECHACH

DWULETNI PROGRAM

WSPARCIA DLA DOMÓW

PASYWNYCH OGRANICZYŁ

ROCZNĄ EMISJĘ CO

2

O PONAD 1 MLN T.

FOTO: GREENPEACE POLSKA

FLICKR.COM (CC BY-ND 2.0)

1 | 2 0 1 5 | Z I E L O N E M I A S T O | z i e l o n e m i e j s c a p r a c y Wg raportu Instytutu Energetyki Odnawialnej wyko-ZDECYDUJĄ WOJEWÓDZTWA

nanego dla Greenpeace Polska istnieje szansa przy rozwoju morskiej energetyki wiatrowej (5.700 MW) na Pierwszym krokiem do wykorzystania rozwoju gospodar-stworzenie po roku 2020 w Polsce ponad 9.000 miejsc ki niskoemisyjnej w kierunku zrównoważonej transforma-pracy z tego 60% to miałyby być miejsca trwałe.

cji rynku pracy jest przeznaczenie na ten cel funduszy Dotyczyć to ma zwłaszcza obsługi farm wiatrowych ale UE z nowej perspektywy fi nansowej na latach także produkcja urządzeń i instalacji stworzyć to może 2014-2020. Przeprowadzona przez Polską Zieloną Sieć szanse na utrzymanie wysokiego poziomu zatrudnienia i CEE Bankwatch Network analiza pokazuje jak na etapie przy eksporcie tych produktów i usług w wyniku rozwo-programowania poszczególne województwa widzą ju tego sektora OZE w naszym kraju (przejęcie części zasadność przeznaczania funduszy na rozwój gospo-tego rynku)9. Wg fi rmy Ernst & Young w Polsce przy darki niskoemisyjnej. Ciekawym jest, że województwo budowie i serwisowaniu farm wiatrowych oraz zdominowane przez „brudne” technologie tzn. śląskie w przemyśle związanym z produkcją elementów turbin przeznacza prawie 30% dostępnej alokacji Europejskie-do 2020 r. może powstać 10,6 -28,5 tys. trwałych go Funduszu Rozwoju Regionalnego i jest to najwięcej miejsc pracy10.

w kraju. Warte podkreślenia jest, że w każdym z województw kwoty na ten cel będą dużo wyższe niż w latach Wobec perspektywy „zazielenienia” polskiego rynku 2007- 2013. Wg ww. analizy w kilku regionalnych progra-19

pracy nie należy się więc ani obawiać skokowego wzro-mach operacyjnych dostrzega się bezpośredni związek stu bezrobocia, ani też liczyć na jego znaczący spadek.

pomiędzy wspieraniem niskoemisyjnego rozwoju a bu-Realokacja zasobów w kierunku „zielonych” branż dowaniem lokalnych rynków pracy. Przykładem jest wo-będzie miała największy wpływ na peryferyjne obszary, jewództwo dolnośląskie gdzie w programie stwierdza się stwarzając dla nich istotne nowe bodźce rozwojowe, co następuje: „Demonopolizacja i prywatyzacja sektora a także na ośrodki zdominowane przez tradycyjne energetycznego, umożliwiając budowę źródeł w pobliżu branże przemysłu. W obu przypadkach polityka pu-odbiorców końcowych wykorzystujących lokalne zasoby bliczna ma do odegrania znaczącą rolę polegającą na energii, dodatkowo pobudzi rozwój generacji rozproszo-wsparciu osób pozostających bez pracy w odpowiedniej nej, której wykorzystaniem zainteresowane jest ponad zmianie kwalifi kacji oraz znalezieniu nowego etatu.

55 % gmin regionu. Ta tendencja da szerokie możliwości 9. Morski wiatr kontra atom. Analiza porównawcza kosztów morskiej energetyki wiatrowej i energetyki jądrowej oraz ich potencjału tworzenia miejsc pracy, Instytut Energetyki Odnawialnej Warszawa 2011.

10. Wpływ energetyki wiatrowej na wzrost gospodarczy w Polsce, Ernst&Young, marzec 2012.

WEDŁUG RAPORTU REN 21 W ROKU

2014 BEZPOŚREDNIE I POŚREDNIE

MIEJSCA PRACY W ENERGETYCE

ODNAWIALNEJ NA ŚWIECIE WYNIOSŁY

PRAWIE 6,5 MLN ZATRUDNIONYCH

Z TEGO NAJWIĘCEJ W CHINACH,

BO AŻ PONAD 40%.

FOTO: GREENPEACE POLSKA

FLICKR.COM (CC BY-ND 2.0)

1 | 2 0 1 5 | Z I E L O N E M I A S T O | z i e l o n e m i e j s c a p r a c y dla rozwoju szeregu technologii produkcji i dystrybucji energii z OZE, w tym mikrogeneracji (małe elektrownie wia¬trowe oraz wodne, systemy fotowoltaiczne, mikro-biogazownie), co zaowocuje w przyszłości zwiększeniem roli sektora OZE, jako aktywnie wspierającego rynek pracy w województwie”. Innym pozytywnym przykładem jest województwo podlaskie gdzie w programie stwierdza się: „Należy zauważyć, iż wyzwaniem przed jakim stoi w najbliższych latach województwo podlaskie jest rewolucja energetyczna, której efektem będzie nie tylko do wzrost udziału energii odnawialnej w konsumpcji, ale również fakt, i że właścicielami z decentralizowanych źródeł energii będą podlascy mieszkańcy i przedsiębiorcy. Powyższy trend zmian będzie miał również wymiar społeczny. Działania na rzecz rozwoju infrastruktury OZE

będą generować nowe miejsca pracy, co przy zapewnie-FOTO: ZANE SELVANS

FLICKR.COM (CC BY-NC-SA 2.0)

niu odpowiednich kwalifi kacji umożliwi dywersyfi kację zatrudnienia, zwłaszcza na obszarach wiejskich”11.

2. Inwestycje w niskoemisyjne technologie o dużym 20

POLITYKO, CO DALEJ?

potencjale rozwojowym, nakierowane na osiągnięcie w Polsce korzyści skali w ich produkcji i powstanie sil-Biorąc powyższe pod uwagę tzn. wpływ niskoemisyjnej nych ośrodków posiadających odpowiednie know-how transformacji na rynek pracy, polska polityka publiczna oraz zdolności produkcyjne pozwalające na konkurowa-powinna skupić się na zapewnieniu sprawnej realokacji nie na rynkach międzynarodowych (przede wszystkim zasobów pracy i kapitału w kierunku branż zapewnia-energetyka odnawialna)

jących zrównoważony rozwój uwzględniające ograni-3. Wsparcie rozwoju energetyki rozproszonej oraz ener-czenia środowiskowe i zasobowe, unikając przy tym gooszczędnego budownictwa jako sposobu na istotną zbędnych kosztów ekonomicznych i społecznych. Może poprawę sytuacji na peryferyjnych rynkach pracy to uczynić poprzez:

(w tym szkolenia w zakresie zielonych kwalifi kacji).

1. Położenie nacisku na zwiększenie skali działań opła-4. Wsparcie dywersyfi kacji bazy gospodarczej w ośrod-calnych rynkowo, a także takich, które ograniczającą kach uzależnionych od emisyjnych branż, w szczegól-negatywne efekty zdrowotne i środowiskowe funkcjoności poprzez inwestycje w szkolenie wysoko wykwalifi -

nowania gospodarki w sposób efektywny kosztowo kowanych kadr, stymulowanie rozwoju zielonych branż (przede wszystkim efektywność energetyczna).

oraz wsparcie działań badawczo-rozwojowych nakie-rowanych na wzrost udziału zaawansowanej produkcji o wysokiej wartości dodanej w ofercie istniejących przedsiębiorstw.

FOTO: GREENPEACE POLSKA

5. Wprowadzenie zielonej reformy podatkowej, zwięk-FLICKR.COM (CC BY-ND 2.0)

szającej obciążenie fi skalne związane z zużywaniem ograniczonych zasobów oraz emitowaniem szkodliwych substancji oraz zmniejszającej opodatkowanie pracy.

6. Osłonę emisyjnych oraz energochłonnych branż przed negatywnymi skutkami jednostronnego obcią-

żania ich podatkami i parapodatkami środowiskowymi poprzez ujednolicenie obciążeń dla najbardziej emisyjnych oraz energochłonnych dóbr produkowanych na terenie Unii Europejskiej oraz poza jej granicami (na przykład poprzez cła środowiskowe lub poszerzenie systemu handlu emisjami na importerów).

11. Oszczędnie, odnawialnie, obywatelko. Fundusze europejskie na rewolucję energetyczną w regionach. CEE Bankwatch i Polska Zielona Sieć, Warszawa 2014

Artykuł przygotowany w oparciu o publikację A. Kassenberg, A. Śniegocki: „W kierunku niskoemisyjnej transformacji rynku pracy”, wydaną przez Instytut na rzecz Ekorozwoju i Warszawski Instytut Studiów Ekonomicznych. Warszawa 2014

1 | 2 0 1 5 | Z I E L O N E M I A S T O | z i e l o n e m i e j s c a p r a c y 18 – 19 lutego 2015

Warszawa

Efektywna platforma wymiany opinii i doświadczeń dotyczących rozwoju inteligentnych miast w Polsce.

Weź udział w Forum i...

• Zostań aktywnym uczestnikiem wymiany doświadczeń i rozwiązań Smart City

• Buduj platformę współpracy biznesu z władzami samorządowymi i krajowymi

• Skorzystaj z najlepszych i sprawdzonych praktyk w zakresie budowania zrównoważonego, nowoczesnego, prospołecznego miasta

• Uzyskaj aktualne informacje o możliwościach wsparcia finansowego projektów Smart

• Poznaj aktualne i najbardziej pilne potrzeby związane z inteligentnym rozwojem miast

• Zaprezentuj swoje rozwiązania decydentom krajowym i regionalnym Kontakt: Aneta Pernak

a.pernak@mmcpolska.pl

tel. +48 22 379 29 18

www. smartcityforum.pl

1 | 2 0 1 5 | Z I E L O N E M I A S T O | z i e l o n e m i e j s c a p r a c y zielone miejsca

Prawie milion

Tyle nowych zielonych miejsc

pracy powstało na świecie

w 2013 r. (dane Międzynarodo-

wej Agencji Energii Odnawialnej

IRENA).

6,5 miliona

To liczba zielonych miejscach pracy

na świecie w 2013 r.

26 tysięcy

Szacuje się, że tyle miejsc pracy

powstaje w Unii Europejskiej

dzięki inwestycji miliarda euro

w efektywność energetyczną

2 x 7 tysięcy

(dane: Sustainlabour).

7 tysięcy wykwalifi kowanych pra-

cowników zatrudnia przemysł wia-

trowy w Unii Europejskiej. Ta liczba

do 2030 r. ma się podwoić.

30

25 procent

O tyle do końca 2016 r. ma wzro-

snąć zapotrzebowanie na inżynie-

FOTO: CAMPACT

rów z zielonych dziedzin przemysłu.

FLICKR.COM (CC BY-NC 2.0)

1 | 2 0 1 5 | Z I E L O N E M I A S T O | z i e l o n e m i e j s c a p r a c y pracy w liczbach

78 procent

Tyle europejskich fi rm twierdzi, że

znalezienie wykwalifi kowanych

pracowników w dziedzinie ener-

gii odnawialnej jest „trudne” lub

„bardzo trudne”.

10

spośród 20 najbardziej dochodo-

wych koncernów w Polsce to fi rmy

energetyczne.

31 tysięcy

To średnie roczne zarobki (w USD)

instalatora paneli słonecznych

w Stanach Zjednoczonych.

Specjalista ds. zrównoważonego

rozwoju zarabia 63 tysiące USD,

a architekt krajobrazu –

71 tysięcy.

23

drogi

do zielonych

miejsc pracy:

Polska, Niemcy

i Francja

TEKST: BEATA MACIEJEWSKA

POLSKA:

Płaza podczas spotkania z grupą dziennikarzy i dzia-

ŚLĄSK ZAZIELENIA SIĘ MIEJSCAMI

łaczy społecznych z Polski, Niemiec i Francji. Pytany o to, czy możliwa jest zielona transformacja, okazuje Coaland – węglowa kraina. Tak czasem mówi się o Polsce, sceptycyzm. W Polsce niemożliwe jest dziś przejście w której niemal 90 procent energii elektrycznej pochodzi związków zawodowych na pozycje europejskich z węgla. Chociaż w górnictwie obecnie zatrudnionych jest i światowych organizacji pracowniczych, które żądają 100 tysięcy osób (w latach szczytu prosperity w górnictwie od europejskich liderów jak najambitniejszych planów było to około pół miliona ludzi pracujących pod ziemią), klimatycznych, bo to pozwoli na zieloną transformację a przemysł górniczy przynosi straty (np. największa w Pol-przemysłową, a co za tym idzie – transformację spra-sce spółka, Kompania Węglowa, w samym tylko 2013 r. na wiedliwą (tzw. fair transition). Polskie związki zawodowe sprzedaży węgla straciła miliard złotych), to wciąż węgiel związane z odchodzącym przemysłem ubiegłego wieku wybija rytm krajowej polityki energetycznej.

wciąż podkreślają, że węgla w Polsce wystarczy na 80 lat. Co będzie później, zbytnio ich nie interesuje.

Dotychczasowe próby restrukturyzacji górnictwa nie napawają optymizmem, przyszłość budzi strach. – Ja Na zmiany kierunku polityki czekają jednak inni, np.

muszę ludziom móc spojrzeć w oczy – mówi wiceprze-innowacyjni przedsiębiorcy. Fabryka paneli słonecznych wodniczący Związku Zawodowego Górników Ryszard WATT w Sosnowcu to jeden z największych tego typu

1 | 2 0 1 5 | Z I E L O N E M I A S T O | z i e l o n e m i e j s c a p r a c y Najtrudniej jest myśleć inaczej, niż nas przez lata programowano – mówi współpracownik

burmistrza Grande Synthe, modelowego

zielonego miasteczka Francji.

25

Innowacyjność wymaga ciągłego kwestionowania rzeczywistości, przecierania nowych ścieżek.

W POLSCE ZIELONE MIESJCA PRACY

DOPIERO KIEŁKUJĄ.

FOTO: CAMPACT

FLICKR.COM (CC BY-NC 2.0)

W PIERWSZEJ POŁOWIE 2014 R. INSTALACJE

OZE WYPRODUKOWAŁY ŁĄCZNIE REKORDOWE

81 TERAWATOGODZIN ENERGII ELEKTRYCZNEJ,

CZYLI TYLE, ILE W POLSCE WYNOSI JEJ ŁĄCZNE

PÓŁROCZNE ZUŻYCIE.

FOTO: MICHAEL E. KLASS

FLICKR.COM (ALL RIGHTS RESERVED)

zakładów w Europie. Jej twórca zaczynał od małego i chwali sobie prosperity związaną z zieloną gospodar-zakładu, w garażu, pod koniec lat 90. ubiegłego wieku.

ką, przede wszystkim jako jej lider, a to dzięki euro-W 2002 r. fi rma produkowała około 120 paneli rocznie pejskim środkom, które może pozyskać dzięki inno-

– tyle, ile obecnie produkuje w ciągu godziny. Ma nowo-wacyjnemu podejściu. Dobry klimat jest też dla miast czesną siedzibę wybudowaną dzięki środkom unijnym źródłem coraz większych innowacji; wystarczy choćby w specjalnej strefi e ekonomicznej, a na koncie wiele wspomnieć o oczyszczalni ścieków – miasto wykorzy-branżowych nagród, np. gazety „Nowy Przemysł” – „ten stuje biogaz, produkt uboczny, do zaspokajania coraz który zmienił polski przemysł”, oraz własne patenty. Ale większej części swojego zapotrzebowania na energię.

obecnie nie pracuje pełną parą bo brakuje „zielonego światła” dla odnawialnych źródeł energii; przy montażu można by zatrudnić czterokrotnie więcej ludzi.

NIEMCY:

ZIELONA TRANSFORMACJA PEŁNĄ

Swoją szansę wykorzystuje położona w województwie PARĄ

śląskim Bielsko-Biała. Bije w niej serce polskiego stowarzyszenia zrzeszonego w europejskiej sieci Energie Cities, które grupuje miasta i gminy działające na rzecz Czy można zmienić górnicze miejsca pracy w miejsca progresywnego kształtowania polityki energetycznej.

nowych technologii? Nie jest to proste. Praca w kopalni Bielsko-Biała od lat inwestuje w energetykę odnawialną ma inną specyfi kę niż praca przy montażu paneli foto-i termomodernizację. To ewidentnie jedno z tych miast, woltaicznych. Naszym zachodnim sąsiadom droga do w których słowo „klimat” wiąże się zarówno z ochroną transformacji energetycznej udała się m.in. dlatego, klimatu, jak i z dobrym klimatem dla inwestycji. Biel-

że mieli wystarczająco dużo pieniędzy, by zadbać sko-Biała odnalazła się w innowacyjnym trendzie o wysokie górnicze odprawy i emerytury. Przeprowadzili 26

1 | 2 0 1 5 | Z I E L O N E M I A S T O | z i e l o n e m i e j s c a p r a c y więc transformację bez społecznych niepokojów.

2030 r. zamierza stać się praktycznie samowystarczal-

– W naszym regionie kiedyś pracowało 500 tysięcy gór-ne energetycznie nie tylko w produkcji prądu ale także ników, a teraz jest ich 10 tysięcy – mówi nasz przewod-w takich sektorach, jak energia cieplna i transport.

nik po Kompleksie przemysłowym kopalni i koksowni Zollverein w Essen – jednej z głównych atrakcji Europej-Transformacja ma oczywiście swoją cenę, i nie chodzi skiego Szlaku Dziedzictwa Przemysłowego na regional-tylko o pieniądze. W ostatnich dwóch latach w jednym nym Szlaku Zagłębia Ruhry. – I udało nam się przejść tylko landzie – Nadrenii Północnej Westfalii – 60 tysięcy bez społecznych niepokojów. W Anglii, kiedy zmarła miejsc pracy straciły fabryki produkujące panele foto-Margaret Thatcher, ludzie tańczyli na ulicach. U nas na woltaiczne, bo ich produkcję przeniesiono do Chin. Jak restrukturyzację wydano masę publicznych pieniędzy, powszechnie wiadomo, to państwo najlepiej sobie radzi ale zyskaliśmy spokój społeczny.

z nieskomplikowaną, masową produkcją, a produkcja paneli do takich należy. Ale dzięki temu cena paneli Dziś Niemcy przodują w Europie w produkcji energii ze fotowoltaicznych spada, a to oznacza, że stają się one źródeł odnawialnych i przecierają ścieżki dla zwią-

coraz bardziej dostępne.

zanych z nimi innowacji. Przez pierwsze 9 miesięcy 27

2014 r. po raz pierwszy w historii najwięcej energii elektrycznej (27,7 procent) uzyskano z tzw. miksu FRANCJA:

wszystkich źródeł odnawialnych. Ponadto w pierwszej SCENARIUSZE SĄ RÓŻNE

połowie 2014 r. instalacje OZE wyprodukowały łącznie rekordowe 81 terawatogodzin energii elektrycznej, czyli tyle, ile w Polsce wynosi jej łączne półroczne zużycie.

W Gravelines nad Morzem Północnym, w połowie drogi Dwadzieścia milionów Niemców (jedna czwarta ludno-między Dunkierką a Calais, góruje nad okolicą sześć ści kraju) już mieszka w regionach zwanych w 100%

900-megawatowych reaktorów elektrowni atomowej odnawialnymi. Kilkutysięczne miasteczko Saerbeck zajmującej 152 hektary powierzchni. Ta największa w Nadrenii Północnej Westfalii produkuje 250% swoje-elektrownia atomowa w Europie generuje 37 miliardów go zapotrzebowania na energię elektryczną ze źródeł

kilowatogodzin energii rocznie i w 100 procentach odnawialnych (słońca, wiatru, biomasy), a do pokrywa potrzeby energetyczne regionu Nord Pas FOTO: SOLAR DECATHLON

FLICKR.COM (ALL RIGHTS RESERVED)

1 | 2 0 1 5 | Z I E L O N E M I A S T O | z i e l o n e m i e j s c a p r a c y GRANDE SYNTHE TO W MIKROSKALI

PRZYKŁAD PRZYSZŁEJ ZIELONEJ

PRZEMIANY. TRUDNO WYMIENIĆ

WSZYSTKIE INNOWACJE

REALIZOWANE W TYM MIEŚCIE:

WYMIANĘ OŚWIETLENIA NA

LED-OWE, OGRODY WARZYWNE

ZAMIAST TRAWNIKÓW, NIEUŻYWANIE

ŚRODKÓW CHEMICZNYCH.

FOTO: CHRISHNA

FLICKR.COM (CC BY 2.0)

de Calais. Tylko niewielką jej część udostępniono do odległej o pół godziny drogi od atomowego giganta.

zwiedzania. Młoda przewodniczka opowiada o wodzie Grande Synthe to w mikroskali przykład przyszłej odprowadzanej do morza z elektrowni, która podgrze-zielonej przemiany. Trudno wymienić wszystkie innowa-wa morskie fale ku uciesze pływających. Wyjaśnia też, cje realizowane w tym mieście: wymianę oświetlenia jak ważna jest czysta energia produkowana z atomu.

na LED-owe, co przyniosło 68-procentowe obniżenie Wystawy makiety paneli słonecznych i wiatraków przy-konsumpcji energii, system miejskich rowerów, ogrody pominają, że elektrownia atomowa należy do rodziny warzywne zamiast trawników, nieużywanie środków czystej ekologicznej energii. „Nie odziedziczymy tej chemicznych, specjalne kanały okalające miasto, do ziemi po przodkach, lecz pozostawiamy ją przyszłym których spływa deszczówka, co pozwala rozwijać różno-pokoleniom” – podkreśla wiszący na ścianie cytat An-rodność biologiczną.

toine de Saint-Exupéry’ego, autora słynnego „Małego Księcia”.

Najbardziej inspirująca jest umiejętna integracja polityk: społecznej, ekologicznej i gospodarczej. Przyjrzyj-To jednak początek końca pielęgnowanego we Francji my się np. budownictwu: 60 procent budynków miesz-mitu o mocy i czystości atomowej energii. Region, kalnych to mieszkania socjalne, a stopa bezrobocia którym leży elektrownia, w 2013 r. podpisał umowę wynosi około 20 procent. Ale jednocześnie miasto jest ze światowej sławy ekonomistą i politologiem Jeremy liderem zrównoważonego budownictwa: pozbywa się Rifkinem i jego drużyną na rozwinięcie Planu Trzeciej starych energochłonnych budynków, a na ich miejsce Rewolucji Przemysłowej i transformację w region nowej, stawia nowe, o wysokim standardzie, energooszczęd-zrównoważonej gospodarki. Powstał on w wielkim ne, co pozwala ludziom o niskich dochodach mieszkać procesie społecznych konsultacji, w których brały udział

tanio w wysokiej jakości mieszkaniach. – Mamy tu duże grupy obywateli, organizacje pozarządowe, eksperci.

bezrobocie, więc musimy zmniejszać koszty zużycia Jednym z zaangażowanych w ten wielki plan jest Da-zasobów, aby ludzi było stać na mieszkania – tłumaczy mien Careme, burmistrz miejscowości Grande Synthe miejską politykę jeden z miejscowych urzędników.

28

1 | 2 0 1 5 | Z I E L O N E M I A S T O | z i e l o n e m i e j s c a p r a c y Inny ważny obszar troski władz to żywność dla szkół. W odróżnieniu od większości lokalnych władz wszędzie na świecie, bardziej zależy im na dobrej jakości żywności niż na zyskownej sprzedaży dobrej ziemi deweloperom. Miasto kupuje ziemię, aby oddać ją w dzierżawę młodym rolnikom, którzy będą produkować dobrej jakości lokalną żywność m.in. dla lokalnych szkół i przedszkoli. „Uprawianie żywności”

w miejsce trawników i ugorów odbywa się m.in. przy blokach mieszkal-nych. Ziemię na ogródki oddano mieszkańcom za darmo. Otrzymują oni także nasiona – sprawdzone, niemodyfi kowane.

TRZYMAĆ SIĘ ŚCIEŻKI, KTÓRĄ

DOPIERO TRZEBA STWORZYĆ

„Najtrudniej jest myśleć inaczej, niż nas przez lata programowano” –

mówi współpracownik burmistrza Grande Synthe, modelowego zielonego miasteczka Francji. Ta sama myśl przyświeca innym reformatorom. Innowacyjność wymaga ciągłego kwestionowania rzeczywistości, przecierania nowych ścieżek. Obyśmy także w Polsce znaleźli taką nową drogę do przyszłości.

Tekst powstał w oparciu o wnioski z wizyty studyjnej zorganizowanej przez biura Fundacji im. Heinricha Bölla w Warszawie i Brukseli. Informacje i relacje z Green Jobs Tour na trasie Polska-Niemcy-Francja znajdują się FOTO: YARRA CLIMATE ACTION NOW

FLICKR.COM, (CC BY-NC-ND 2.0)

w tekście „W poszukiwaniu zielonych miejsc pracy” na http://pl.boell.org.

zazieleniaj

się Słupsku!

„Kierunek, w którym idą nowoczesne europejskie miasta, sprawdza się, a Słupsk będzie wybijającym się zielonym miastem nowej generacji” – z Robertem Biedroniem, prezydentem Słupska, i Beatą Maciejewską,

pełnomocniczką prezydenta ds. zielonej modernizacji i zrównoważonego rozwoju miasta, rozmawia Bogumił

Kolmasiak

Zielona modernizacja znalazła się w Pańskim pro-Jedną z pierwszych decyzji nowego prezyden-gramie wyborczym. Wcześniej „zielone” tematy ta było powołanie pełnomocniczki ds. zielonej nie wygrywały wyborów w Polsce, a Pan wygrał.

modernizacji i zrównoważonego rozwoju miasta, Czy mieszkańcy Słupska „kupili” zielone propo-podobno pierwszej tego typu funkcji w Polsce.

zycje i to przełożyło się na zwycięstwo?

Czym się Pani zajmuje?

Robert Biedroń: Na zwycięstwo w wyborach złożyły się Beata Maciejewska: Jestem doradcą w gabinecie różne czynniki: wspaniały zespół moich współpracowni-prezydenta. Odpowiadam za to, żeby Słupsk stał się ków, sposób prowadzenia kampanii, rozmowy z ludźmi modelowym zielonym miastem, a to oznacza, że moim o ich problemach. Oczywiście swoją rolę odegrał też zadaniem jest „zazieleniać” w zasadzie wszystkie pro-program wyborczy – wychodzący w przyszłość i spójny jekty, działania i polityki miasta, począwszy od przez polityką unijną, a zielona modernizacja była jego ważną strzeni publicznej, poprzez transport, a skończywszy częścią. Ten kierunek rozwoju, innowacyjny, zielony jest na polityce energetycznej. Jest to dla mnie ogromne dla Słupska bardzo dobry; jest tu potencjał przyrodniczy, wyróżnienie, szansa realizowania tego, o czym przez społeczny, infrastrukturalny i naukowy, żeby rozwijać lata zajmowałam się jako autorka programów szkole-efektywność energetyczną i energetykę opartą na odna-niowych, książek, podręczników. Teraz przychodzi mi to wialnych źródłach energii, tworzyć zielone miejsca pracy.

wcielać w życie w konkretnym miejscu. Oczywiście nie Jestem przekonany, że kierunek, w którym idą nowocze-robię tego sama lecz we współpracy z ekspertami sne europejskie miasta, sprawdzi się, a Słupsk będzie z „zielonych dziedzin”, którzy pomagają nam w realiza-wybijającym się zielonym miastem nowej generacji.

cji naszych zamierzeń.

1 | 2 0 1 5 | Z I E L O N E M I A S T O | z i e l o n e m i e j s c a p r a c y Kogo zapraszacie Państwo do współpracy?

współpracować. Nie zabraknie oczywiście przedstawicieli BM: Jesteśmy w trakcie konstruowania Rady ds. Zrówno-lokalnego środowiska. Chciałabym, żeby Rada funkcjonoważonego Rozwoju i Zielonej Modernizacji. Zależy nam wała na wzór Rady Programowej Kongresu Kobiet – jest na tym, aby zasiadały w niej zarówno osoby o wszech-to bardzo inkluzywne ciało, które przez długi czas było stronnej wiedzy dotyczącej zrównoważonego rozwoju, jak otwarte na osoby działające na rzecz kobiet i chętne do i eksperci z różnych dziedzin, np. rozwoju odnawialnych dalszej pracy.

źródeł energii, dobrej żywności, budowania przestrzeni publicznej, taniego i efektywnego energetycznie bu-W gmachu Urzędu Miasta jedną z pierwszych downictwa, bo wszystko to wpisuje się w zrównoważony rzeczy, jakie zwróciły Pana uwagę, był sposób rozwój miasta. Wśród osób, na których udziale nam oświetlenia. Czy zamierza Pan przeprowadzić 31

zależy, są m.in.: Marcin Popkiewicz – pisarz, wykładowca szerszy audyt energetyczny i przejść na energo-i przedsiębiorca, znany przede wszystkim z przełomowej oszczędne LED-owe żarówki?

książki „Ziemia na rozdrożu”, Joanna Scheuring-Wielgus –

RB: Tak, już nad tym pracujemy. Kompletujemy infor-radna Torunia, animatorka kulturalna i społeczna, szefowa macje o oświetleniu i zużyciu energii zarówno w budyn-fundacji Win-Win, i Ludomir Duda – audytor energetyczny, kach urzędu, jak i na ulicach miasta. W konsultacji współtwórca Autonomicznych Domów Dostępnych z ekspertami sprawdzamy, jakich oszczędności mogli-i twórca polityki senioralnej w zakresie budownictwa. To byśmy się spodziewać po wymianie całego oświetlenia zaledwie kilka osób spośród wielu, z którymi chcielibyśmy na nowoczesne, LED-owe. Według pierwszych

RB: TEN KIERUNEK ROZWOJU, INNOWACYJNY,

ZIELONY JEST DLA SŁUPSKA BARDZO DOBRY;

JEST TU POTENCJAŁ PRZYRODNICZY,

SPOŁECZNY, INFRASTRUKTURALNY I NAUKOWY,

ŻEBY ROZWIJAĆ EFEKTYWNOŚĆ ENERGETYCZNĄ

I ENERGETYKĘ OPARTĄ NA ODNAWIALNYCH

ŹRÓDŁACH ENERGII, TWORZYĆ ZIELONE

MIEJSCA PRACY.

FOTO: KAROLINA CHALECKA/WWW.SLUPSK.PL

31

BM: CHCEMY

PRZESZKOLIĆ

EKODORADCÓW

REKRUTOWANYCH

SPOŚRÓD STUDENTÓW

TUTEJSZYCH UCZELNI

I WOLONTARIUSZY.

BĘDĄ ONI DORADZAĆ

ZAKŁADOM PRACY,

INSTYTUCJOM

PUBLICZNYM,

SPÓŁDZIELNIOM

MIESZKANIOWYM

I MIESZKAŃCOM, JAK

OGRANICZYĆ ZUŻYCIE

ENERGII, PAPIERU ITD.

FOTO: IGOR NIZIO/

WWW.SLUPSK.PL

szacunkowych wyliczeń sama wymiana oświetlenia jeśli dzieci korzystają z posiłów tylko 200 dni w roku to w głównym budynku Urzędu Miasta może przynieść kosztuje to rocznie ponad 4 miliony złotych. To pokaźna 35-50 tysięcy złotych rocznych oszczędności.

kwota. Chcielibyśmy aby była wydawana na żywność dobrej jakości, która będzie służyła zdrowiu dzieci i poCzy mają Państwo pomysł na inne działania ogra-zwoli rozwijać się lokalnym producentom i przetwórcom.

niczające zużycie energii?

Ponadto będziemy w ten sposób chronić środowisko, bo BM: Tak, chcemy przeszkolić ekodoradców rekrutowa-wydamy pieniądze na żywność produkowaną lokalnie, nych spośród studentów tutejszych uczelni i wolonta-a taka nie wytwarza nadmiernego śladu ekologicznego riuszy. Będą oni doradzać zakładom pracy, instytucjom i tzw. żywnościokilometrów [liczby kilometrów, które publicznym, spółdzielniom mieszkaniowym i mieszkań-

trzeba pokonać od miejsca produkowania żywności do com, jak ograniczyć zużycie energii, papieru itd. Pomysł

miejsca konsumpcji – przyp. red.]. Takie podejście jest wywodzi się z Finlandii: miasto Helsinki prowadzi przykładem integracji kwestii środowiskowych, społecz-projekt szkolenia ekodoradców, których jest już ponad nych i gospodarczych. W Europie, zwłaszcza w Skandy-3000 w całym kraju, m.in. w mieście Vantaa – partner-nawii, taka postawa jest już normą. W Polsce także poja-skim mieście Słupska, z którym będziemy współpraco-wiły się zapowiedzi zmian, którymi są m.in. organizacje wać. Jesteśmy już po pierwszych ustaleniach dotyczą-

szkolące dyrekcje szkół, kadrę przygotowującą posiłki cych tych działań.

i same dzieci, czym jest dobra żywność. Jedną z nich jest fundacja „Szkoła na widelcu”. Prowadzi ją Grzegorz Czy to ma być modelowy sposób działania, nada-

Łapanowski - znany zarówno z telewizyjnych programów jący się do zastosowania w innych miastach?

kulinarnych jak i łam Zielonego miasta. Jego misją jest BM: Tak, zamierzamy zostać liderem. Chcemy stworzyć dobre jedzenie w szkolnych stołówkach. Takich właśnie modelowe zielone miasto, którego rozwiązania będzie ludzi zamierzamy zapraszać do współpracy.

można multiplikować. Kolejnym obszarem, który chcemy zagospodarować, jest żywność. Mamy pomysł, jak to Czy można mówić o jakichś konkretach, które zrobić, aby Słupsk stał się miastem dobrej lokalnej żyw-dadzą szansę na zmianę polityki miasta? Co było ności. Jak wiadomo, takie jednostki jak żłobki, przedszko-w niej złe, a co dobre? Jak skierować Słupsk na la, szkoły, urząd miasta itd. to istotni konsumenci.

drogę zrównoważonego rozwoju?

W samych publicznych przedszkolach i szkołach RB: Trzeba ciężko pracować. Mamy możliwość zmiany podstawowych z posiłków korzysta dziennie około i silny mandat społeczny. Mamy też ogromną energię, 3300 dzieci. Stawka wynosi średnio 6,30 zł. Nawet która dzięki temu zwycięstwu się wytworzyła. To jest 32

1 | 2 0 1 5 | Z I E L O N E M I A S T O | z i e l o n e m i e j s c a p r a c y RB: CHCĄ Z NAMI

WSPÓŁPRACOWAĆ

NAJLEPSI EKSPERCI,

SPOŁECZNICY, BIZNES.

NIEMAL CODZIENNIE

OTRZYMUJEMY

PROPOZYCJE

WSPÓŁPRACY,

KONKRETNE

PROPOZYCJE

ZASTOSOWANIA

ROZWIĄZAŃ M.IN.

W ENERGETYCE

I GOSPODARCE

SUROWCAMI WTÓRNYMI.

FOTO: IGOR NIZIO/

WWW.SLUPSK.PL

ogromny kapitał. Chcą z nami współpracować najlep-20% należy przeznaczyć na ochronę klimatu i środowi-si eksperci, społecznicy, biznes. Niemal codziennie ska, a to ogromne pole to tworzenia zielonych miejsc otrzymujemy propozycje współpracy, konkretne pro-pracy związanych z energetyką, ekologiczną żywnością, pozycje zastosowania rozwiązań m.in. w energetyce ekologicznym transportem i budownictwem, zielonymi i gospodarce surowcami wtórnymi. Agnieszka Holland zamówieniami publicznymi itd. Jednak problem bezro-chce robić festiwal fi lmowy, Jolanta Kwaśniewska, bocia młodych jest ogromnym problemem całej Unii która będzie stawiała domy senioralne, chce zacząć Europejskiej i nie ma tu łatwej recepty. Moim zdaniem od Słupska, fi rmy i organizacje zajmujące się energe-tworzenie zielonych miejsc pracy to wynik dobrej po-tyką odnawialną chcą realizować w Słupsku projekty lityki, podobnie jak w przypadku tworzenia energetyki pilotażowe.

prosumenckiej. Musimy tworzyć możliwości rozwoju, dostarczać wysokiej jakości usług publicznych w dziedzinie Ale nie wolno zapominać, że miasto jest bardzo zadłużo-transportu, mieszkalnictwa, szkolnictwa. To jest naszym ne. Żeby się rozwijać, potrzeba dużo pieniędzy. Z wielu obowiązkiem.

źródeł dotychczas nie korzystano. Miasto nie jest bogate, ludzie żyją skromnie i my też staramy się uczynić urząd Czy planują Państwo jakąś specjalną politykę trans-33

skromnym. Ale każde dobre działanie, które przekłada portową w kierunku zrównoważonego rozwoju?

się wprost na jakość życia, może się spotkać z aprobatą.

BM: Zamierzamy kształtować politykę zintegrowanej mobilności, która będzie promować także transport pieszy Jak zielone miejsca pracy mogą zmienić strukturę czy rowerowy. Chcemy, żeby piesi czuli się w mieście zatrudnienia w Słupsku, sprawić, że młodzi ludzie dobrze, mieli poczucie, że nie muszą ciągle walczyć będą mieli szansę zdobyć pracę, która zaspokoi o przestrzeń z samochodami. Stawiamy na zielone miej-ich ambicje i zapewni godziwe wynagrodzenie?

sca rekreacji i odpoczynku. Zresztą z badań opinii publicz-W jakim czasie jest możliwe sprawienie, aby taka nej przeprowadzonych w mieście wynika, że tworzenie zmiana była zauważalna? Jakie mają Państwo terenów zielonych jest dla mieszkańców ważne.

pomysły na aktywizację NEET-sów [młode osoby

niepracujące, nieuczące się i niebędące w trakcie

W jakim stanie przejmuje Pan miasto?

stażu, praktyk lub szkoleń – przyp. red.]?

RB: Słupsk jest miastem z ogromnym potencjałem.

RB: Jesteśmy w bardzo dobrym momencie, bo na Zamierzamy rozwijać najlepsze trendy.

początku nowej unijnej perspektywy fi nansowej na lata 2014–2020. Do Polski wpłynie 300 mld zł, z czego Dziękuję za rozmowę.

DARIUSZ SZWED BEATA MACIEJEWSKA

www.demokracjaenergetyczna.pl

Fundacja im. Heinricha Bölla jest

z NGO-sami, środowiskami akade-

tujących rozwój społeczno-ekono-

niemiecką fundacją zielonej polity-

mickimi, think tankami i admini-

miczny, bezpieczeństwo, czyste

ki działającą w 60 krajach na rzecz

stracją publiczną.

i zdrowe środowisko oraz ochronę

zrównoważonego rozwoju, ponadkul-

społeczeństwa.

turowego porozumienia i edukacji.

W ramach programu Demokracja

& Prawa Człowieka towarzyszy-

Program

Polityka Międzynaro-

Nasz patron – pisarz i laureat na-

my przemianom społecznym, pro-

dowa wspiera polsko-niemiecką

grody Nobla – Heinrich Böll, uosa-

mując równe szanse i prawa dla

współpracę dotyczącą przyszłości

bia idee, które Fundacja repre-

wszystkich grup. Stawiamy na do-

Unii, jej roli na arenie globalnej oraz

zentuje: obronę wolności, odwagę

brze funkcjonujące instytucje pu-

relacji transatlantyckich. Poprzez

cywilną, tolerancję i otwartość.

bliczne oraz wzmacnianie kontroli

różne projekty tworzymy przestrzeń

obywatelskiej i partycypacji.

do dyskusji o kierunkach rozwoju

Wspólne, europejskie wartości, de-

wspólnej europejskiej polityki za-

mokracja płci i transformacja ener-

Celem komponentu Energia & Kli-

granicznej i bezpieczeństwa.

getyczna są zarówno tematem, jak

mat jest pogłębienie dyskursu na

i punktem odniesienia aktywności

temat wyzwań w obszarze trans-

Działania Fundacji im. Heinricha

Przedstawicielstwa w Warszawie.

formacji energetycznej i zmian kli-

Bölla można śledzić na Facebooku,

Od 2002 roku wspieramy rozwój

matu. Zależy nam na długofalowej

Twitterze, www.pl.boell.org i plat-

społeczeństwa obywatelskiego zielonej modernizacji i budowaniu formie Issuu, a nagrania z debat

poprzez wspólne przedsięwzięcia

koncepcji energetycznych gwaran-

na YouTube, Mixcloud.

Wybór publikacji wydanych przez Fundację lub we współpracy z organizacjami partnerskimi: y

y Ład społecznw

Zielony Nowy Ład

y No

Zielon

społeczny

pod redakcją Bartłomieja Kozka,

Dariusza Szweda, Beaty Maciejewskiej

Pr Omega

Drukujemy

książki

czasopisma

foldery r

es

eklamowe

tanio i solidnie

polec

sa nas Zielone Miasto

Omega Press Sp. z o.o.

41-203 Sosnowiec

ul. Szosowa 12

+48 32 725 04 12

www.omegapress.pl

biuro@ omegapress.pl

Zapraszamy do współpracy