W przeddzień 35. rocznicy powołania Trójkąta Weimarskiego Instytut Spraw Publicznych i Fundacja im. Heinricha Bölla publikują wyniki nowego badania opinii publicznej przeprowadzonego równolegle w Polsce, Niemczech i Francji. Pokazują one wyraźny społeczny mandat dla dalszej współpracy trzech państw, ale też jej największą słabość: niską rozpoznawalność i niewystarczającą obecność w codziennym doświadczeniu obywateli.
W każdym z trzech krajów co najmniej dwie trzecie badanych chce, aby współpraca w ramach Trójkąta Weimarskiego została utrzymana na obecnym poziomie lub wzmocniona: 67% w Polsce, 75% w Niemczech i 67% we Francji. Zwolennicy osłabienia lub zakończenia formatu stanowią wyraźną mniejszość.
Jednocześnie znajomość Trójkąta jest bardzo nierówna. W Polsce słyszało o nim 69% respondentów, w Niemczech 48%, a we Francji 30%. Mimo to jego rolę w integracji europejskiej i kształtowaniu agendy UE za ważną uznaje 53% Polaków, 66% Niemców i 55% Francuzów.
"Największym problemem Trójkąta Weimarskiego nie jest dziś brak społecznego poparcia, lecz jego polityczna niewidoczność. Obywatele są gotowi zaakceptować ten format, jeśli rozumieją jego funkcję i widzą konkretne rezultaty. Jubileusz powinien więc otworzyć etap współpracy bardziej widocznej, praktycznej i rozliczalnej" – mówi autorka analizy, Małgorzata Kopka-Piątek z Instytutu Spraw Publicznych w Warszawie.
Badanie pokazuje też silne wspólne poczucie zagrożenia ze strony Rosji. Za zagrożenie militarne dla UE uważa ją 80% Polaków, 70% Niemców i 76% Francuzów. Jednocześnie społeczeństwa różnią się w ocenie Stanów Zjednoczonych: zagrożenie gospodarcze widzi w USA 38% Polaków, 63% Niemców i 68% Francuzów.
"Trójkąt Weimarski nie powinien udawać pełnej zgodności tam, gdzie jej nie ma. Jego siłą może być właśnie zdolność do uzgadniania stanowisk mimo różnic – w sprawach bezpieczeństwa, gospodarki czy relacji transatlantyckich. Potrzebujemy mniej ogólnych deklaracji, a więcej konkretnych zobowiązań, z których będzie można politycznie rozliczyć rządy" – podkreśla dr Jacek Kucharczyk, prezes Instytutu Spraw Publicznych.
Respondenci popierają także współpracę, która wychodzi poza dyplomację szczytów. Wspólne programy edukacyjne popiera 46% Polaków, 52% Niemców i 48% Francuzów. Finansowanie wspólnych projektów społecznych, kulturalnych i medialnych uzyskuje odpowiednio 39%, 36% i 36% poparcia.
Wyniki badania wskazują trzy szczególnie ważne kierunki dalszych działań:
- stała koordynacja stanowisk Polski, Niemiec i Francji przed kluczowymi decyzjami w UE;
- wzmocnienie parlamentarnego wymiaru Trójkąta Weimarskiego, m.in. poprzez stałe forum współpracy komisji parlamentarnych, regularne debaty i wspólne wysłuchania eksperckie;
- utworzenie „Funduszu Weimarskiego” wspierającego wspólne projekty obywatelskie, edukacyjne, kulturalne i medialne oraz wymiany młodzieżowe i lokalne partnerstwa angażujące uczestników ze wszystkich trzech krajów.
"Trwałość Trójkąta Weimarskiego zależy od tego, czy stanie się on doświadczeniem nie tylko rządów, ale także społeczeństw. Potrzebujemy więcej wspólnych projektów organizacji obywatelskich, a także szkół, samorządów, uczelni, mediów i instytucji kultury. Tylko wtedy format będzie miał własne społeczne zaplecze i będzie mniej zależny od bieżącej koniunktury politycznej" – mówi Jens Althoff, dyrektor Fundacji im. Heinricha Bölla w Warszawie, partnera badania.
"Ta rocznica mogłaby i powinna stać się okazją do uruchomienia konkretnych projektów. Byłby to na przykład idealny moment na podjęcie nowej inicjatywy mającej na celu przekształcenie publicznej stacji telewizyjnej ARTE w prawdziwą platformę medialną Trójkąta Weimarskiego, regularnie oferującą programy dla wszystkich trzech krajów we wszystkich trzech językach" – proponuje również.
Poparcie dla Trójkąta funkcjonuje na tle generalnie pozytywnego stosunku do członkostwa w UE. Za członkostwem swojego kraju w Unii opowiada się 63% Polaków, 61% Niemców i 53% Francuzów.
"Po 35 latach Trójkąt Weimarski nie jest formatem odrzuconym, lecz niedokończonym. Obywatele trzech krajów dają mu mandat do dalszego działania, ale oczekują, że przełoży się ono na konkretne rezultaty. To właśnie od nich będzie zależała przyszła wiarygodność Trójkąta" – podsumowuje Małgorzata Kopka-Piątek.
O badaniu
Dane pochodzą z reprezentatywnego badania sondażowego na zlecenie Instytutu Spraw Publicznych w ramach projektu badawczego „Trójkąt Weimarski - badanie społeczne” we współpracy z Fundacją im. Heinricha Bölla w Warszawie. Badanie zostało zrealizowane przez Ipsos w dniach od 24 lipca do 4 sierpnia 2026 r. metodą CAWI we Francji, Niemczech oraz Polsce na panelu online na reprezentatywnych, kwotowych próbach osób w wieku 18-75 lat (Francja N=1004; Niemcy N=1014, Polska N=1074). Kwoty uwzględniały płeć, wiek, wielkość miejscowości, region oraz wykształcenie respondentów. Wartości zaokrąglono do pełnych procentów. Dla pytań wielokrotnego wyboru odsetki nie sumują się do 100%.
Raport do pobrania tutaj
W przypadku zapytań prasowych i medialnych prosimy o kontakt z Małgorzatą Kopka-Piątek (malgorzata.kopka@isp.org.pl)