Rport Kooperatywy Spożywcze

Kooperatywy spożywcze w UE

Lekcje dla Polski
Bezpłatnie

Zapraszamy do lektury raportu „Kooperatywy spożywcze w UE. Lekcje dla Polski” wprowadzającego w tematykę kooperatyzmu, zarówno z perspektywy historycznej, jak i bieżących wyzwań. Raport powstał na podstawie badań rozwiązań organizacyjnych kooperatyw spożywczych prowadzonych w czterech krajach – na Węgrzech, w Czechach, we Włoszech i Hiszpanii w drugiej połowie 2022 r. Druga część raportu poświęcona jest kwestiom formalno-prawnym dotyczącym działalności kooperatyw spożywczych w Polsce, której autorka odwołuje się m.in do rozwiązań z innych krajów Europejskich. W raporcie znalazły się także  rekomendacje dotyczące dalszego rozwoju sektora kooperatyw spożywczych w naszym kraju, stanowiące efekt obrad grupy osób przedstawicielskich kooperatyw z całej Polski które odbyły się w listopadzie 2022 r.

„Kooperatywy spożywcze to oddolne inicjatywy – w Polsce najczęściej nieformalne, służące pozyskaniu wysokiej jakości płodów rolnych, produktów żywnościowych czy środków higieny osobistej bezpośrednio od lokalnych producentów. Kryteria dotyczące funkcjonowania danej kooperatywy, w tym i żywności sprzedawanej w obrębie danej sieci, są negocjowane w sposób demokratyczny przez członków poszczególnych organizacji. Działania kooperatyw są istotne z punktu widzenia społecznego, środowiskowego i ekonomicznego, wpisują się więc w założenia Europejskiej Strategii Zielonego Ładu. Dostawcami do polskich kooperatyw, jak wynika z badań, są przede wszystkim rolnicy ekologiczni (nie zawsze certyfikowani), a także drobni przetwórcy korzystający z lokalnych produktów, a odbiorcy-konsumenci, znając swoich dostawców, podejmują świadome decyzje zakupowe. W ten sposób już od dawna kooperatywy spożywcze wdrażają w życie cele unijnej Strategii „Od pola do stołu”, która zakłada, że wszyscy uczestnicy łańcucha żywnościowego, od producenta surowców do konsumenta końcowego, muszą odegrać rolę w tworzeniu i funkcjonowaniu zrównoważonego systemu żywnościowego. Dzięki świadomym konsumentom z tych oddolnych inicjatyw rolnictwo bezpieczne dla środowiska (m.in. rolnictwo regeneratywne) rozwija się w Polsce w sposób bardziej zrównoważony, rolnicy i rolniczki decydujący się bowiem na tego typu metody upraw i hodowli mają większą pewność zbytu. […]

Cel, jaki przyświecał opracowaniu niniejszego raportu, jest dwojaki: po pierwsze chodziło o poznanie wzorów działania, jakimi kierują się kooperatywy w wybranych krajach Europy – zarówno tych, jak Czechy i Węgry, o w miarę podobnej historii najnowszej, jak i tych o nieco innej strukturze społeczno-gospodarczej i dziejach – jak Hiszpania i Włochy. Po drugie, przyjrzenie się temu, jak funkcjonują stowarzyszenia spożywcze w wybranych lokalizacjach, ma stanowić asumpt do przemyślenia sytuacji polskich kooperatyw spożywczych dzisiaj i rozwinięcie refleksji nad możliwymi ścieżkami rozwoju tego sektora. Celem badania jest zatem usprawnienie funkcjonowania kooperatyw spożywczych w Polsce i stworzenie warunków do upowszechnienia modelu kooperatywnego. Osiągnięciu tego celu ma służyć zbadanie i opisanie modeli prawnych i organizacyjnych występujących w czterech innych krajach EU, które posłużą nam za punkt odniesienia do pracy w Polsce. Zebrane informacje wesprą kooperatystów w tworzeniu kolejnych rozwiązań organizacyjnych dla sektora kooperatyw spożywczych, upowszechniania etosu i wzorca organizacji kooperatywnej” – z rozdziału „Kooperatywy w teorii”, s. 8-14.

Raport powstał w ramach projektu “Polskie kooperatywy spożywcze – ścieżki rozwoju” realizowanego przez Fundację Kooperatywy Grochowskiej we współpracy z Fundacją im. Heinricha Bölla w Warszawie oraz EIT Food.

Polecamy również ulotkę "Kooperatywy spożywcze" zawierającą główne tezy raportu.

Product details
Date of Publication
marzec 2023
Publisher
Fundacja Kooperatywy Grochowskiej, Fundacja im Heinricha Bölla w Warszawie, EIT Food
Number of Pages
78
Licence
Language of publication
Polski
Spis treści

1

Kooperatywy w teorii

Dlaczego warto rozmawiać o kooperatywach spożywczych

Nowy kooperatyzm na nowe czasy? 3

Instytucje dobra wspólnego 5

Kooperatywy spożywcze w Polsce 8

Cel raportu i metoda badawcza 13

Początki spółdzielczości spożywców w Polsce. O pożytkach z organizacji parasolowej 16

Kooperatywa czy spółdzielnia. Kwestie terminologiczne 21

2

Kooperatywy w praktyce

Opis przypadków

Czechy 27

Węgry 32

Hiszpania 37

Włochy 42

Analiza najważniejszych wymiarów działania kooperatyw spożywczych

Motywacje, zaplecze społeczne 47

Rozwiązania organizacyjne 50

Oprogramowanie 52

Działalność dodatkowa 52

Kryteria doboru produktów 54

Otoczenie instytucjonalne 55

 

3

Kooperatywy a prawo

Rozwiązania prawne dla polskich kooperatyw

Analiza przypadku warszawskiej Kooperatywy Spożywczej „Dobrze“ 61

 

Zakończenie 73

Aneks 76