Dossier: Jubileusz Heinricha Bölla

Dossier jubileuszowe Heinricha Bölla

Cytat Heinricha Bölla: "Wtrącanie się  jest jedynym sposobem na pozostanie realistą"Zdjęcie: Autor zdjęcia: Rene Böll, autorka mema: Maria Domaradzka.

Heinrich Böll był krytycznym kronikarzem niemieckiej historii współczesnej drugiej połowy XX wieku.  Za powieści i opowiadania otrzymał w 1972 roku literacką nagrodę Nobla. Przez wiele lat był przewodniczącym Międzynarodowego PEN-Klubu.

Stanowcze sprzeciwy Heinricha Bölla wzbogaciły i ukształtowały kulturę polityczną Niemiec. Przez całe swoje życie działał na rzecz prześladowanych kolegów, bojowników o prawa człowieka i więźniów politycznych, nie zważając na ich poglądy polityczne. Jego walka o prawa człowieka na całym świecie przyczyniła się do wzrostu szacunku dla Republiki Federalnej i porozumienia między narodami. Aktywnie uczestniczył także w ruchu pokojowym początku lat osiemdziesiątych, występując przeciwko zagrożeniu wojną atomową.

Za zgodą rodziny Bölla i federalnego zgromadzenia Związku 90/Zieloni, Fundacja przyjęła imię Heinricha Bölla, gdyż ucieleśniał on nad wyraz rzadką jedność politycznej czujności, artystycznej twórczości i moralnej integralności, pozostając wzorem dla przyszłych pokoleń. Odwaga cywilna, motywacja do wtrącania się w sprawy publiczne i konieczność występowania w imię godności i praw człowieka cechowały pisarza Heinricha Bölla. Fundacja czuje się zobowiązana do kontynuowania tej tradycji i przypominania dorobku patrona w setną rocznicę jego urodzin.

Proszę się wtrącać. Esej Heinricha Bölla z 1973 r.

Radosny proces, który zowie się „międzynarodowym odprężeniem”, zdaje się przynosić najmniej tym, którzy w różnych systemach politycznych, pod groźbą donosu albo uwięzienia najusilniej za nim orędowali: pisarzom, akademikom, intelektualistom wszelkiej proweniencji.

Głos rozsądku

Heinrich Böll pomiędzy historią a współczesnością – do jakich refleksji skłaniają dziś jego sposób rozumienia ojczyzny i polemika z prasą bulwarową? Daniel Schütz w poszukiwaniu odpowiedzi.

Daniel Schütz

Heinrich Böll i Polska. O związkach noblisty z nadwiślańskim krajem

Nasz patron wnikliwie śledził stan społeczno-politycznych wolności w PRL. Szczególnie po wprowadzeniu stanu wojennego dążył do tego, by opozycyjni intelektualiści mieli głos i byli obecni w debacie publicznej. Jego postawa była w Niemczech wyjątkowa. Jako jeden z nielicznych podkreślał, że prawdziwa partycypacja w podejmowaniu decyzji politycznych wymaga obywatelskiego zaangażowania w politykę. A jak on działał na rzecz Polski pod reżimem komunistycznym?

Liliana Religa

„Należy się wtrącać” – o genezie życiowej filozofii Heinricha Bölla

Jakie czynniki historyczne i społeczne ukształtowały patrona naszej Fundacji? Dlaczego „estetykę humanizmu” uznał za motyw przewodni swojej literatury? Historię Heinricha Bölla i percepcji jego dzieł nakreśla Viktor Böll, bratanek noblisty, w wykładzie wygłoszonym w Warszawie w 2004 roku w ramach debaty towarzyszącej wystawie „Heinrich Böll – życie i twórczość”.

Heinricha Bölla spotkanie z polską literaturą i historią

Heinrich Böll z wielkim zainteresowaniem śledził wydarzenia za wschodnią granicą Niemiec. Interesował się zarówno stanem demokracji w PRL, jak też polską debatą i literaturą. Czego poszukiwał u polskich pisarzy? Komu przypisywał szczególne znaczenie?

Prof. Leszek Żyliński

Heinrich Böll laureatem Nagrody Nobla

"Rdzennie nie jestem nikim, jestem Niemcem, moim jedynym ważnym dokumentem, którego nikt nie musi mi wystawiać ani przedłużać, jest język, w którym piszę. W tym charakterze, jako Niemiec, cieszę się z tego wielkiego zaszczytu. Dziękuję Akademii Szwedzkiej i Szwecji za ten honor, który przecież nie tylko mnie spotyka, ale także język, w którym piszę, i kraj, którego jestem obywatelem" - oto fragment przemówienia Heinricha Bölla  z okazji otrzymania literackiej Nagrody Nobla. A jak brzmiało uzasadnienie Akademii Szwedzkiej?

Co dziś powiedziałby Heinrich Böll?

„Kto dzisiaj czyta eseje polityczne, przemówienia, komentarze Bölla czy listy zamieszczane w rubryce „Od czytelników”, temu zaczepność, ostrość języka i sącząca się ironia zapierają dech w piersiach”, mówi austriacka pisarka i dziennikarka Eva Menasse w swoim podziękowaniu z okazji przyznania jej w 2013 roku Nagrody imienia Heinricha Bölla w Kolonii za wybitne osiągnięcia na polu literatury niemieckojęzycznej. Słowa te są trafne również dzisiaj, w setną rocznicę urodzin pisarza.

Eva Menasse

Życie i dorobek literacki Heinricha Bölla

Heinrich Böll był jednym z najbardziej znaczących pisarzy powojennych. Ten wybitny artysta i intelektualista wyraźnie wspierał w swoich powieściach, opowiadaniach i politycznych wypowiedziach fundamentalne wartości jak prawo do autonomii i niezależnego myślenia, a główne przesłanie dotyczące praw człowieka, pacyfizmu i aktywizmu nie straciło na aktualności. Zapraszamy do podróży w czasie, by poznać jego osobisty i literacki rozwój.

Liliana Religa
Ze śmiercią Heinricha Bölla odszedł od nas jeden z Wielkich literatury niemieckiej. Był niewygodny i wojowniczy, wywoływał oburzenie i budził szacunek. Będzie nam brakowało jego odważnego, zaangażowanego, czujnego i zawsze napominającego głosu.”
Prezydent Richard von Weizsäcker, list kondolencyjny do Annemarie Böll
W literaturze – tak jak w życiu publicznym – Böll reprezentował głos przyzwoitości: nieprzekupny, nieugięty, gdy trzeba – przemawiający ostro i donośnie. Przedmiotem jego twórczości literackiej i jego publicznego zaangażowania była godność człowieka.”
Ówczesny Przewodniczący SPD Willy Brandt, 1985
Böll cieszył się powszechnym szacunkiem. Zawdzięczał to swej zawsze niezależnej i godnej postawie. Jako twórca nie rozgraniczał pomiędzy tym, co estetyczne, a co etyczne. Ten podział dla niego w ogóle nie istniał. Nie pisałby, gdyby nie było to dla niego zobowiązanie moralne."
Barbara Surowska, "Literatura na świecie", 1985 nr 12
Cytat Heinricha Bölla: "Porządek to połowa życia - ciekawe, co też stanowi jego drugą połowę?"Zdjęcie: Autor zdjęcia: Toni Richter, autorka mema: Maria Domaradzka.
Bardzo ważną rolę odgrywa wyczulenie pisarza na język, wydobywanie prawdziwego znaczenia słów wydanych „na łaskę pozbawionych sumienia demagogów, taktyków, oportunistów, słów mogących stać się wyrokiem śmierci dla milionów, słów wystrzeliwanych jak pociski z maszyn kształtujących opinie."
Adam Krzemiński, "Literatura na świecie", 1973 nr 3

Fundacja

Serdecznie witamy na stronie internetowej warszawskiego Biura Fundacji im. Heinricha Bölla.

Poszczególne rubryki odpowiadają zakresowi naszych działań w obszarze programów: Demokracja i Prawa Człowieka, Polityka Międzynarodowa oraz Energia i Klimat. W tej sekcji dowiedzą się Państwo więcej o naszej misji, patronie i zespole. Ponadto przedstawiamy możliwości współpracy projektowej, uzyskania matronatu Fundacji czy odbycia praktyk w biurze.

Informujemy na bieżąco o wydarzeniach organizowanych samodzielnie lub we współpracy z innymi organizacjami. Zachęcamy do kooperacji oraz do pobierania i udostępniania naszych publikacjach dostępnych bezpłatnie w formacie PDF.

Wydarzenia

 

W newsletterze informujemy o naszych projektach, zapowiedziach oraz nowych publikacjach, relacjach, nagraniach i matronatach, jak również polecamy zielonopolityczne lektury i wydarzenia.

 

Prezi o naszej misji i działalności